20:I[817158,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/27e7gv0pu9t-6.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T1866,

READING PASSAGE 3

You should spend about 20 minutes on Questions 27–40, which are based on Reading Passage 3 below.

Pacific Navigation and Voyaging

How people migrated to the Pacific islands

The many tiny islands of the Pacific Ocean had no human population until ancestors of today's islanders sailed from Southeast Asia in ocean-going canoes approximately 2,000 years ago. At the present time, the debate continues about exactly how they migrated such vast distances across the ocean, without any of the modern technologies we take for granted.

Although the romantic vision of some early twentieth-century writers of fleets of heroic navigators simultaneously setting sail had come to be considered by later investigators to be exaggerated, no considered assessment of Pacific voyaging was forthcoming until 1956 when the American historian Andrew Sharp published his research. Sharp challenged the 'heroic vision' by asserting that the expertise of the navigators was limited, and that the settlement of the islands was not systematic, being more dependent on good fortune by drifting canoes. Sharp's theory was widely challenged, and deservedly so. If nothing else, however, it did spark renewed interest in the topic and precipitated valuable new research.

Since the 1960s a wealth of investigations has been conducted, and most of them, thankfully, have been of the ‘non-armchair' variety. While it would be wrong to denigrate all 'armchair' research — that based on an examination of available published materials — it has turned out that so little progress had been made in the area of Pacific voyaging because most writers relied on the same old sources — travelers' journals or missionary narratives compiled by unskilled observers. After Sharp, this began to change, and researchers conducted most of their investigations not in libraries, but in the field.

In 1965, David Lewis, a physician and experienced yachtsman, set to work using his own unique philosophy: he took the yacht he had owned for many years and navigated through the islands in order to contact those men who still find their way at sea using traditional methods. He then accompanied these men, in their traditional canoes, on test voyages from which all modern instruments were banished from sight, though Lewis secretly used them to confirm the navigator's calculations. His most famous such voyage was a return trip of around 1,000 nautical miles between two islands in mid-ocean. Far from drifting, as proposed by Sharp, Lewis found that ancient navigators would have known which course to steer by memorizing which stars rose and set in certain positions along the horizon, and this gave them fixed directions by which to steer their boats.

The geographer Edwin Doran followed a quite different approach. He was interested in obtaining exact data on canoe sailing performance, and to that end employed the latest electronic instrumentation. Doran traveled on board traditional sailing canoes in some of the most remote parts of the Pacific, all the while using his instruments to record canoe speeds in different wind strengths — from gales to calms — and the angle canoes could sail relative to the wind. In the process, he provided the first really precise attributes of traditional sailing canoes.

A further contribution was made by Steven Horvath. As a physiologist, Horvath's interest was not in navigation techniques or in canoes, but in the physical capabilities of the men themselves. By adapting standard physiological techniques, Horvath was able to calculate the energy expenditure required to paddle canoes of this sort at times when there was no wind to fill the sails, or when the wind was contrary. He concluded that paddles, or perhaps long oars, could indeed have propelled for long distances what were primarily sailing vessels.

Finally, a team led by P. Wall Garrard conducted important research, in this case by making investigations while remaining safely in the laboratory. Wall Garrard's unusual method was to use the findings of linguists who had studied the languages of the Pacific islands, many of which are remarkably similar although the islands where they are spoken are sometimes thousands of kilometres apart. Clever adaptation of computer simulation techniques pioneered in other disciplines allowed him to produce convincing models suggesting the migrations were indeed systematic, but not simultaneous. Wall Garrard proposed the migrations should be seen not as a single journey made by a massed fleet of canoes, but as a series of ever more ambitious voyages, each pushing further into the unknown ocean.

What do we learn about Pacific navigation and voyaging from this research? Quite correctly, none of the researchers tried to use their findings to prove one theory or another; experiments such as these cannot categorically confirm or negate a hypothesis. The strength of this research lay in the range of methodologies employed. When we splice together these findings we can propose that traditional navigators used a variety of canoe types, sources of information and navigation techniques, and it was this adaptability which was their greatest accomplishment. These navigators observed the conditions prevailing at sea at the time a voyage was made and altered their techniques accordingly. Furthermore, the canoes of the navigators were not drifting helplessly at sea but were most likely part of a systematic migration; as such, the Pacific peoples were able to view the ocean as an avenue, not a barrier, to communication before any other race on Earth. Finally, one unexpected but most welcome consequence of this research has been a renaissance in the practice of traditional voyaging. In some groups of islands in the Pacific today, young people are resurrecting the skills of their ancestors, when a few decades ago it seemed they would be lost forever.

22:Te11,23:T1266,24:T6bc,

Questions 37–40

Complete each sentence with the correct ending, A–F, below.

was the variety of experimental techniques used
was not of interest to young islanders today
was not conclusive evidence in support of a single theory
was being able to change their practices when necessary
was the first time humans intentionally crossed an ocean
was the speed with which it was conducted

37 One limitation in the information produced by all of this research is that it

38 The best thing about this type of research

39 The most important achievement of traditional navigators

40 The migration of people from Asia to the Pacific

25:T584,Những nghiên cứu này giúp chúng ta hiểu thêm gì về hàng hải Thái Bình Dương? Tất cả nhà nghiên cứu đều không cố dùng phát hiện của mình để chứng minh hoặc bác bỏ một lý thuyết, vì thí nghiệm kiểu này không thể xác nhận hay lật đổ giả thuyết một cách tuyệt đối. Ưu thế của nghiên cứu là dùng nhiều phương pháp đa dạng. Tổng hợp các phát hiện có thể suy ra: thủy thủ truyền thống dùng nhiều loại xuồng, nguồn thông tin và kỹ thuật hàng hải, “khả năng thích nghi” này là thành tựu lớn nhất của họ — họ điều chỉnh kỹ thuật theo điều kiện trên biển khi đi. Ngoài ra, xuồng của thủy thủ không phải trôi bất lực trên biển mà rất có thể là một phần của cuộc di cư có kế hoạch; vì vậy, người dân đảo Thái Bình Dương coi biển là “kênh liên lạc chứ không phải rào cản” sớm hơn các cộng đồng khác trên Trái Đất. Đáng nhắc là nghiên cứu này còn mang lại bất ngờ thú vị: nghề đi biển truyền thống được phục hưng, nay người trẻ ở một số đảo Thái Bình Dương đang học lại kỹ năng đi biển của tổ tiên, trong khi vài thập kỷ trước, các kỹ năng này gần như thất truyền.17:["$","$L20",null,{"exam":{"id":"p3-high-170","title":"Pacific Navigation and Voyaging","titleVi":"Hàng hải Thái Bình Dương","part":"P3","frequency":"high","questionCount":14,"kinds":["Yes/No/Not Given","Trắc nghiệm","Ghép nửa câu"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13","q14"],"displayMap":{"q1":"27","q2":"28","q3":"29","q4":"30","q5":"31","q6":"32","q7":"33","q8":"34","q9":"35","q10":"36","q11":"37","q12":"38","q13":"39","q14":"40"},"answerKey":{"q1":"YES","q2":"NO","q3":"YES","q4":"YES","q5":"NOT GIVEN","q6":"A","q7":"C","q8":"B","q9":"D","q10":"B","q11":"C","q12":"A","q13":"D","q14":"E"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"yes_no_not_given","questionIds":["q1","q2","q3","q4","q5"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"single_choice","questionIds":["q6","q7","q8","q9","q10"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false},{"id":"group-3","kind":"sentence_completion","questionIds":["q11","q12","q13","q14"],"leadHtml":"","html":"$24","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph 1","text":"Nhiều hòn đảo nhỏ ở Thái Bình Dương cho đến khoảng 2.000 năm trước vẫn không có người ở, cho đến khi tổ tiên của cư dân đảo ngày nay từ Đông Nam Á di cư đến bằng xuồng độc mộc vượt đại dương. Đến nay, về việc họ di cư qua vùng biển xa xôi như vậy mà không có công nghệ hiện đại bằng cách nào, vẫn còn tranh cãi."},{"label":"Paragraph 2","text":"Đầu thế kỷ 20, một số tác giả miêu tả cuộc di cư ở Thái Bình Dương như bức tranh lãng mạn “hạm đội thủy thủ anh dũng cùng nhổ neo”, nhưng các nhà nghiên cứu sau này cho rằng cách mô tả này quá phóng đại. Mãi đến năm 1956, sử gia Mỹ Andrew Sharp công bố nghiên cứu, lần đầu tiên mới có đánh giá nghiêm túc về hàng hải Thái Bình Dương. Sharp nghi ngờ thuyết “thủy thủ anh dũng”, cho rằng khi đó kỹ thuật của thủy thủ còn hạn chế, việc định cư trên đảo không phải hành vi có kế hoạch, mà dựa nhiều hơn vào may mắn khi xuồng độc mộc trôi dạt. Dù lý thuyết của Sharp gây nhiều tranh cãi, nó quả thật khơi lại sự quan tâm đến chủ đề này và thúc đẩy các nghiên cứu mới có giá trị."},{"label":"Paragraph 3","text":"Từ thập niên 1960, nhiều nghiên cứu liên quan được thực hiện, và phần lớn là nghiên cứu “không ngồi trong phòng sách” (tức khảo sát thực địa). Dù không thể phủ nhận mọi “nghiên cứu ngồi trong phòng sách” (nghiên cứu dựa trên tư liệu đã xuất bản), nhưng trước đó lĩnh vực hàng hải Thái Bình Dương tiến triển chậm, chính vì đa số nhà nghiên cứu dựa vào cùng những tư liệu cũ (như nhật ký du khách, ghi chép của nhà truyền giáo do người quan sát không chuyên viết). Sau Sharp, mô hình nghiên cứu bắt đầu thay đổi, các nhà nghiên cứu không còn giới hạn ở thư viện mà đi sâu vào thực địa khảo sát."},{"label":"Paragraph 4","text":"Năm 1965, bác sĩ kiêm người lái du thuyền kỳ cựu David Lewis dùng phương pháp độc đáo để nghiên cứu: ông lái chiếc du thuyền của mình nhiều năm qua lại giữa các đảo, tiếp xúc với những người vẫn dùng phương pháp truyền thống để đi biển, rồi ngồi lên xuồng độc mộc truyền thống của họ tham gia các chuyến đi thử (suốt hành trình tránh dùng thiết bị hiện đại, nhưng Lewis bí mật dùng thiết bị để kiểm chứng tính toán của thủy thủ). Chuyến đi nổi tiếng nhất của ông là khứ hồi khoảng 1.000 hải lý giữa hai đảo đại dương. Khác với “thuyết trôi dạt” do Sharp đề xuất, Lewis phát hiện thủy thủ cổ đại xác định hướng đi bằng cách ghi nhớ vị trí mọc và lặn của một số ngôi sao nhất định ở chân trời, từ đó xác định rõ hướng đi."},{"label":"Paragraph 5","text":"Nhà địa lý Edwin Doran dùng phương pháp nghiên cứu hoàn toàn khác. Ông muốn thu thập dữ liệu chính xác về hiệu năng đi biển của xuồng độc mộc, vì thế dùng các thiết bị điện tử tiên tiến nhất. Doran ngồi xuồng độc mộc đi biển truyền thống đến những vùng xa xôi nhất Thái Bình Dương, suốt hành trình dùng thiết bị ghi lại tốc độ xuồng ở các sức gió khác nhau (từ gió lớn đến lặng gió) và góc đi của xuồng so với hướng gió, cuối cùng lần đầu tiên cung cấp dữ liệu hiệu năng chính xác của xuồng độc mộc đi biển truyền thống."},{"label":"Paragraph 6","text":"Nhà sinh lý học Steven Horvath cũng có đóng góp. Trọng tâm nghiên cứu của ông không phải kỹ thuật hàng hải hay xuồng độc mộc mà là thể lực của chính thủy thủ. Horvath cải tiến phương pháp nghiên cứu sinh lý tiêu chuẩn, tính ra mức năng lượng tiêu hao để chèo loại xuồng này khi lặng gió hoặc ngược gió, cuối cùng kết luận mái chèo (hoặc chèo dài) quả thật có thể cung cấp động lực cho xuồng độc mộc chủ yếu đi bằng buồm, hỗ trợ việc đi đường dài."},{"label":"Paragraph 7","text":"Cuối cùng, P. Wall Garrard dẫn dắt nhóm thực hiện một nghiên cứu quan trọng, và toàn bộ được tiến hành an toàn trong phòng thí nghiệm. Phương pháp độc đáo của Garrard là tận dụng thành quả nghiên cứu của các nhà ngôn ngữ học về ngôn ngữ các đảo Thái Bình Dương (nhiều ngôn ngữ đảo cực kỳ giống nhau, dù các đảo cách nhau hàng nghìn km), và khéo léo cải tiến kỹ thuật mô phỏng máy tính do các ngành khác khởi xướng, xây dựng mô hình thuyết phục. Mô hình này cho thấy cuộc di cư ở Thái Bình Dương quả thật có kế hoạch, nhưng không diễn ra đồng thời — Garrard cho rằng, di cư không nên coi là “một chuyến đi của hạm đội quy mô lớn” mà là một loạt cuộc thám hiểm với quy mô ngày càng lớn, mỗi lần tiến xa hơn vào đại dương chưa biết."},{"label":"Paragraph 8","text":"$25"}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":27,"text":"(1) Câu 27: The Pacific islands were uninhabited when migrants arrived by sea from Southeast Asia. (Các đảo Thái Bình Dương chưa có người ở khi người di cư đến bằng đường biển từ Đông Nam Á.)\nĐáp án: YES (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 1: “The many tiny islands of the Pacific Ocean had no human population until ancestors of today’s islanders sailed from Southeast Asia in ocean-going canoes approximately 2,000 years ago”, “had no human population until” (cho đến… mới có người ở) khớp với mô tả “were uninhabited when migrants arrived” (khi người di cư đến thì chưa có người ở) trong đề, nên xác định là YES."},{"questionNumber":28,"text":"(2) Câu 28: Andrew Sharp was the first person to write about the migrants to the islands. (Andrew Sharp là người đầu tiên viết về những người di cư đến các đảo.)\nĐáp án: NO (sai)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 2: “Although the romantic vision of some early twentieth-century writers of fleets of heroic navigators simultaneously setting sail had come to be considered by later investigators to be exaggerated, no considered assessment of Pacific voyaging was forthcoming until 1956 when the American historian Andrew Sharp published his research”, nêu rõ “đầu thế kỷ 20 đã có tác giả mô tả cảnh người di cư”, Sharp chỉ là “người đầu tiên tiến hành đánh giá nghiêm túc”, không phải “người đầu tiên viết về chủ đề liên quan”, mâu thuẫn với mô tả của đề, nên xác định là NO."},{"questionNumber":29,"text":"(3) Câu 29: Andrew Sharp believed migratory voyages were based more on luck than on skill. (Andrew Sharp cho rằng các chuyến đi di cư dựa vào may mắn nhiều hơn là kỹ năng.)\nĐáp án: YES (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 2: “Sharp challenged the ‘heroic vision’ by asserting that the expertise of the navigators was limited, and that the settlement of the islands was not systematic, being more dependent on good fortune by drifting canoes”, “more dependent on good fortune” (dựa nhiều hơn vào may mắn) tương ứng “based more on luck than on skill”, khớp với đề bài, nên xác định là YES."},{"questionNumber":30,"text":"(4) Câu 30: Despite being controversial, Andrew Sharp’s research had positive results. (Dù gây tranh cãi, nghiên cứu của Andrew Sharp vẫn có kết quả tích cực.)\nĐáp án: YES (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 2: “Sharp’s theory was widely challenged, and deservedly so. If nothing else, however, it did spark renewed interest in the topic and precipitated valuable new research”, “spark renewed interest”“precipitated valuable new research” (khơi lại sự quan tâm, thúc đẩy nghiên cứu mới) tương ứng “positive results”, khớp với đề bài, nên xác định là YES."},{"questionNumber":31,"text":"(5) Câu 31: Edwin Doran disagreed with the findings of Lewis’s research. (Edwin Doran không đồng ý với các phát hiện của nghiên cứu của Lewis.)\nĐáp án: NOT GIVEN (không đề cập)\nGiải thích: Paragraph 4 mô tả nghiên cứu của Lewis (thủy thủ truyền thống xác định hướng đi bằng sao), Paragraph 5 mô tả nghiên cứu của Doran (dùng thiết bị điện tử ghi hiệu năng xuồng), cả bài không nhắc “Doran có phản đối phát hiện của Lewis hay không”, không có thông tin liên quan, nên xác định là NOT GIVEN."},{"questionNumber":32,"text":"(1) Câu 32: David Lewis’s research was different because (Nghiên cứu của David Lewis khác biệt vì?)\nĐáp án: A (he observed traditional navigators at work. ông quan sát thủy thủ truyền thống làm việc)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 4: “he took the yacht he had owned for many years and navigated through the islands in order to contact those men who still find their way at sea using traditional methods. He then accompanied these men, in their traditional canoes, on test voyages”, “contact”“accompanied” cho thấy Lewis “trực tiếp quan sát thủy thủ truyền thống làm việc”, đây là điểm độc đáo của nghiên cứu của ông. B (dùng du thuyền của mình để đi thử) sai, du thuyền của ông chỉ dùng để “tiếp xúc với thủy thủ”, chuyến đi thử dùng xuồng độc mộc truyền thống; C (không mang thiết bị hiện đại trong chuyến đi thử) sai, ông bí mật dùng thiết bị để kiểm chứng; D (nói chung ngôn ngữ với dân đảo) không được nhắc, nên chọn A."},{"questionNumber":33,"text":"(2) Câu 33: What did David Lewis’s research discover about traditional navigators? (Nghiên cứu của David Lewis phát hiện điều gì về thủy thủ truyền thống?)\nĐáp án: C (They knew which direction they were sailing in. Họ biết mình đang đi theo hướng nào)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 4: “Lewis found that ancient navigators would have known which course to steer by memorizing which stars rose and set in certain positions along the horizon, and this gave them fixed directions by which to steer their boats”, “fixed directions” (hướng cố định) tương ứng “knew which direction they were sailing in”, nên chọn C. A (dùng Mặt Trời và Mặt Trăng định vị) sai, bài nói là “ngôi sao”; B (quãng đường đi không quá 1.000 hải lý) sai, 1.000 hải lý là chuyến đi thử của ông, không phải giới hạn của thủy thủ; D (có thể trôi dạt đường dài) sai, đó là quan điểm của Sharp, Lewis đã bác bỏ, nên chọn C."},{"questionNumber":34,"text":"(3) Câu 34: What are we told about Edwin Doran’s research? (Chúng ta được cho biết gì về nghiên cứu của Edwin Doran?)\nĐáp án: B (Canoe characteristics were recorded using modern instruments. Đặc điểm xuồng độc mộc được ghi lại bằng thiết bị hiện đại)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 5: “he was interested in obtaining exact data on canoe sailing performance, and to that end employed the latest electronic instrumentation... using his instruments to record canoe speeds... and the angle canoes could sail relative to the wind. In the process, he provided the first really precise attributes of traditional sailing canoes”, “electronic instrumentation”“record”“precise attributes” tương ứng “modern instruments”“record canoe characteristics”, nên chọn B. A (thu thập dữ liệu sau khi xuồng quay về) sai, ghi lại trong lúc đi; C (nghiên cứu ở vùng đông dân nhất) sai, là “vùng xa xôi nhất”; D (không cho thủy thủ thấy thiết bị) không được nhắc, nên chọn B."},{"questionNumber":35,"text":"(4) Câu 35: Which of the following did Steven Horvath discover during his research? (Steven Horvath đã phát hiện điều nào sau đây trong nghiên cứu của mình?)\nĐáp án: D (Human energy may have been used to assist sailing canoes. Sức người có thể đã được dùng để hỗ trợ xuồng buồm)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 6: “Horvath was able to calculate the energy expenditure required to paddle canoes of this sort at times when there was no wind to fill the sails, or when the wind was contrary. He concluded that paddles, or perhaps long oars, could indeed have propelled for long distances what were primarily sailing vessels”, “paddle”“propelled” (chèo, đẩy) tương ứng “human energy... assist sailing canoes”, nên chọn D. A (thiết kế xuồng kém quan trọng hơn sức người) không được nhắc; B (cần phát triển phương pháp nghiên cứu mới) sai, là “cải tiến phương pháp tiêu chuẩn”; C (đi đường dài thủy thủ sẽ rất mệt) không được nhắc, nên chọn D."},{"questionNumber":36,"text":"(5) Câu 36: What is the writer’s opinion of Wall Garrard’s research? (Ý kiến của tác giả về nghiên cứu của Wall Garrard là gì?)\nĐáp án: B (He is impressed by the originality of the techniques used. Ông ấn tượng về tính độc đáo của các kỹ thuật được dùng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 7: “Wall Garrard’s unusual method was to use the findings of linguists... Clever adaptation of computer simulation techniques pioneered in other disciplines allowed him to produce convincing models”, “unusual”“Clever adaptation” (độc đáo, cải tiến khéo léo) thể hiện tác giả công nhận tính độc đáo của kỹ thuật, nên chọn B. A (thất vọng về nghiên cứu trong phòng thí nghiệm) sai, tác giả không phủ nhận nghiên cứu phòng thí nghiệm; C (ngạc nhiên về sự giúp đỡ dành cho nhà ngôn ngữ học) sai, là “tận dụng thành quả của nhà ngôn ngữ học” chứ không phải “giúp nhà ngôn ngữ học”; D (lo ngại khoảng cách xa của các đảo được nghiên cứu) không được nhắc, nên chọn B."},{"questionNumber":37,"text":"(1) Câu 37: One limitation in the information produced by all of this research is that it (Một hạn chế của thông tin do toàn bộ các nghiên cứu này tạo ra là nó?)\nĐáp án: C (was not conclusive evidence in support of a single theory. không phải bằng chứng quyết định ủng hộ một lý thuyết duy nhất)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “none of the researchers tried to use their findings to prove one theory or another; experiments such as these cannot categorically confirm or negate a hypothesis”, “cannot categorically confirm or negate” (không thể xác nhận hay bác bỏ tuyệt đối) tương ứng “not conclusive evidence in support of a single theory”, nên chọn C."},{"questionNumber":38,"text":"(2) Câu 38: The best thing about this type of research (Điều tốt nhất của loại nghiên cứu này là?)\nĐáp án: A (was the variety of experimental techniques used. là sự đa dạng của các kỹ thuật thực nghiệm được dùng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “The strength of this research lay in the range of methodologies employed”, “range of methodologies” (phương pháp đa dạng) tương ứng “variety of experimental techniques”, nên chọn A."},{"questionNumber":39,"text":"(3) Câu 39: The most important achievement of traditional navigators (Thành tựu quan trọng nhất của thủy thủ truyền thống là?)\nĐáp án: D (was being able to change their practices when necessary. là khả năng thay đổi cách làm khi cần thiết)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “it was this adaptability which was their greatest accomplishment. These navigators observed the conditions prevailing at sea at the time a voyage was made and altered their techniques accordingly”, “adaptability”“altered their techniques” (khả năng thích nghi, điều chỉnh kỹ thuật) tương ứng “change their practices when necessary”, nên chọn D."},{"questionNumber":40,"text":"(4) Câu 40: The migration of people from Asia to the Pacific (Cuộc di cư của con người từ châu Á đến Thái Bình Dương?)\nĐáp án: E (was the first time humans intentionally crossed an ocean. là lần đầu con người có chủ đích vượt đại dương)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “the Pacific peoples were able to view the ocean as an avenue, not a barrier, to communication before any other race on Earth”, “before any other race” (sớm hơn các cộng đồng khác) hàm ý “lần đầu có chủ đích vượt đại dương”, nên chọn E."}]}]}}}]

READING PASSAGE 3

Pacific Navigation and Voyaging

How people migrated to the Pacific islands

Questions 27–31

Questions 32–36

Questions 37–40