20:I[817158,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/27e7gv0pu9t-6.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T1a4b,

READING PASSAGE 1

You should spend about 20 minutes on Questions 1–13, which are based on Reading Passage 1 below.

The Impact of the Potato

Jeff Chapman relates the story of history's most important vegetable

The potato was first cultivated in South America between three and seven thousand years ago, though scientists believe they may have grown wild in the region as long as 13,000 years ago. The genetic patterns of potato distribution indicate that the potato probably originated in the mountainous west-central region of the continent.

Early Spanish chroniclers who misused the Indian word batata (sweet potato) as the name for the potato noted the importance of the tuber to the Incan Empire. The Incas had learned to preserve the potato for storage by dehydrating and mashing potatoes into a substance called chuño, which could be stored in a room for up to 10 years, providing excellent insurance against possible crop failures. As well as using the food as a staple crop, the Incas thought potatoes made childbirth easier and used them to treat injuries.

The Spanish conquistadors first encountered the potato when they arrived in Peru in 1532 in search of gold, and noted Inca miners eating chuño. At the time the Spaniards failed to realize that the potato represented a far more important treasure than either silver or gold, but they did gradually begin to use potatoes as basic rations aboard their ships. After the arrival of the potato in Spain in 1570, a few Spanish farmers began to cultivate them on a small scale, mostly as food for livestock.

Throughout Europe, potatoes were regarded with suspicion, distaste and fear. Generally considered to be unfit for human consumption, they were used only as animal fodder and sustenance for the starving. In northern Europe, potatoes were primarily grown in botanical gardens as an exotic novelty. Even peasants refused to eat from a plant that produced ugly, misshapen tubers and that had come from a heathen civilization. Some felt that the potato plant's resemblance to plants in the nightshade family hinted that it was the creation of witches or devils.

In meat-loving England, farmers and urban workers regarded potatoes with extreme distaste. In 1662, the Royal Society recommended the cultivation of the tuber to the English government and the nation, but this recommendation had little impact. Potatoes did not become a staple until, during the food shortages associated with the Revolutionary Wars, the English government began to officially encourage potato cultivation. In 1795, the Board of Agriculture issued a pamphlet entitled "Hints Respecting the Culture and Use of Potatoes”; this was followed shortly by pro-potato editorials and potato recipes in The Times. Gradually, the lower classes began to follow the lead of the upper classes.

A similar pattern emerged across the English Channel in the Netherlands, Belgium and France. While the potato slowly gained ground in eastern France (where it was often the only crop remaining after marauding soldiers plundered wheat fields and vineyards), it did not achieve widespread acceptance until the late 1700s. The peasants remained suspicious, in spite of a 1771 paper from the Faculté de Paris testifying that the potato was not harmful but beneficial. The people began to overcome their distaste when the plant received the royal seal of approval: Louis XVI began to sport a potato flower in his buttonhole, and Marie-Antoinette wore a purple potato blossom in her hair.

Frederick the Great of Prussia saw the potato's potential to help feed his nation and lower the price of bread, but faced the challenge of overcoming the people's prejudice against the plant. When he issued a 1774 order for his subjects to grow potatoes as protection against famine, the town of Kolberg replied: “The things have neither smell nor taste, not even the dogs will eat them, so what use are they to us?” Trying a less direct approach to encourage his subjects to begin planting potatoes, Frederick used a bit of reverse psychology: he planted a royal field of potato plants and stationed a heavy guard to protect this field from thieves. Nearby peasants naturally assumed that anything worth guarding was worth stealing, and so sneaked into the field and snatched the plants for their home gardens. Of course, this was entirely in line with Frederick's wishes.

Historians debate whether the potato was primarily a cause or an effect of the huge population boom in industrial-era England and Wales. Prior to 1800, the English diet had consisted primarily of meat, supplemented by bread, butter and cheese. Few vegetables were consumed, most vegetables being regarded as nutritionally worthless and potentially harmful. This view began to change gradually in the late 1700s. The Industrial Revolution was drawing an ever-increasing percentage of the populace into crowded cities, where only the richest could afford homes with ovens or coal storage rooms, and people were working 12–16-hour days which left them with little time or energy to prepare food. High-yielding, easily prepared potato crops were the obvious solution to England's food problems.

Whereas most of their neighbours regarded the potato with suspicion and had to be persuaded to use it by the upper classes, the Irish peasantry embraced the tuber more passionately than anyone since the Incas. The potato was well suited to the Irish soil and climate, and its high yield suited the most important concern of most Irish farmers: to feed their families.

The most dramatic example of the potato's potential to alter population patterns occurred in Ireland, where the potato had become a staple by 1800. The Irish population doubled to eight million between 1780 and 1841, this without any significant expansion of industry or reform of agricultural techniques beyond the widespread cultivation of the potato. Though Irish landholding practices were primitive in comparison with those of England, the potato's high yields allowed even the poorest farmers to produce more healthy food than they needed with scarcely any investment or hard labour. Even children could easily plant, harvest and cook potatoes, which of course required no threshing, curing or grinding. The abundance provided by potatoes greatly decreased infant mortality and encouraged early marriage.

22:Td95,23:Ta8b,

Questions 6–13

Complete the sentences below.

Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer.

6 In France, people began to overcome their disgust towards potatoes because the King put a potato in his buttonhole.

7 Frederick realised the potential of the potato, but he had to handle the from ordinary people.

8 The King of Prussia adopted a form of psychology to make people accept potatoes.

9 Before 1800, English people preferred eating with bread, butter and cheese.

10 The obvious way to deal with England's food problems was high-yielding potato .

11 The Irish and climate suited potatoes well.

12 Between 1780 and 1841, thanks to the of the potato, the Irish population doubled to eight million.

13 The potato's high yields helped the poorest farmers to produce more healthy food almost without .

17:["$","$L20",null,{"exam":{"id":"p1-high-101","title":"The Impact of the Potato","titleVi":"Ảnh hưởng của khoai tây","part":"P1","frequency":"high","questionCount":13,"kinds":["True/False/Not Given","Trả lời ngắn"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"displayMap":{"q1":"1","q2":"2","q3":"3","q4":"4","q5":"5","q6":"6","q7":"7","q8":"8","q9":"9","q10":"10","q11":"11","q12":"12","q13":"13"},"answerKey":{"q1":"FALSE","q2":"FALSE","q3":"NOT GIVEN","q4":"TRUE","q5":"TRUE","q6":"flower","q7":"prejudice","q8":"reverse","q9":"meat","q10":"crops","q11":"soil","q12":"cultivation","q13":"investment"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"true_false_not_given","questionIds":["q1","q2","q3","q4","q5"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"short_answer","questionIds":["q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph 1","text":"Khoai tây được trồng sớm nhất ở Nam Mỹ cách đây 3.000–7.000 năm; giới khoa học cho rằng khoai tây dại ở khu vực này có thể có lịch sử tới 13.000 năm. Mô hình di truyền về sự phân bố khoai tây cho thấy nơi khởi nguồn có thể là vùng núi trung tây Nam Mỹ."},{"label":"Paragraph 2","text":"Các nhà biên niên sử Tây Ban Nha thời đầu dùng nhầm từ “batata” (khoai lang) trong tiếng thổ dân Mỹ để gọi khoai tây. Họ ghi lại tầm quan trọng của khoai tây đối với Đế quốc Inca: người Inca làm khoai tây khô rồi giã nát thành “chuño”, có thể cất trong nhà tới 10 năm, giúp ứng phó với nguy cơ mất mùa; ngoài là lương thực chính, người Inca còn cho rằng khoai tây làm giảm đau khi sinh nở và chữa lành vết thương."},{"label":"Paragraph 3","text":"Năm 1532, những kẻ chinh phục Tây Ban Nha lần đầu tiếp xúc với khoai tây khi tìm vàng ở Peru, thấy thợ mỏ Inca ăn chuño. Khi đó người Tây Ban Nha chưa nhận ra khoai tây quý hơn vàng bạc, nhưng dần dùng nó làm khẩu phần cơ bản trên tàu. Sau khi khoai tây du nhập vào Tây Ban Nha năm 1570, một số ít nông dân Tây Ban Nha trồng quy mô nhỏ, chủ yếu làm thức ăn gia súc."},{"label":"Paragraph 4","text":"Ở châu Âu, khoai tây ban đầu bị nghi ngờ, ghê sợ và e ngại; người ta cho rằng nó không thích hợp cho con người ăn, chỉ dùng làm thức ăn gia súc hoặc lương thực cứu đói thời nạn đói. Bắc Âu chủ yếu trồng nó trong vườn thực vật như một loài cây lạ; nông dân từ chối ăn vì củ khoai xấu xí, dị dạng, lại có nguồn gốc từ “nền văn minh dị giáo”, một số người còn cho rằng khoai tây giống cây họ Cà nên là sản phẩm của phù thủy hay ma quỷ."},{"label":"Paragraph 5","text":"Ở nước Anh ưa thích thịt, nông dân và công nhân thành thị cực kỳ ghét khoai tây. Năm 1662, Hội Hoàng gia Anh khuyến nghị chính phủ và dân chúng trồng khoai tây nhưng hiệu quả rất ít. Mãi đến khi thiếu lương thực trong Chiến tranh Độc lập, chính phủ Anh mới chính thức thúc đẩy trồng khoai tây: năm 1795, Bộ Nông nghiệp ban hành “Khuyến nghị về trồng và dùng khoai tây”, sau đó tờ The Times đăng xã luận và công thức nấu ăn ủng hộ khoai tây, tầng lớp dưới dần bắt chước tầng lớp trên bắt đầu ăn khoai tây."},{"label":"Paragraph 6","text":"Ở bên kia eo biển Manche, Hà Lan, Bỉ và Pháp cũng có tình hình tương tự: khoai tây phổ biến chậm ở miền đông nước Pháp (sau khi lính cướp phá ruộng lúa mì và vườn nho, khoai tây thường thành cây trồng duy nhất còn lại), nhưng mãi đến cuối thế kỷ 18 mới được chấp nhận rộng rãi. Dù năm 1771 Trường Y khoa Paris công bố luận văn chứng minh khoai tây vô hại và có lợi, nông dân vẫn hoài nghi; mãi đến khi khoai tây được hoàng gia công nhận — Louis XVI cài hoa khoai tây vào khuyết áo, Marie Antoinette cài hoa khoai tây tím lên tóc — dân chúng mới dần vượt qua sự ghê sợ."},{"label":"Paragraph 7","text":"Vua Phổ Frederick Đại đế nhận ra khoai tây có thể giải quyết vấn đề lương thực, hạ giá bánh mì, nhưng cần vượt qua định kiến của dân. Năm 1774, ông ra lệnh dân trồng khoai tây để chống đói, thị trấn Kolberg đáp lại rằng “khoai tây không mùi không vị, đến chó cũng không ăn”. Frederick chuyển sang dùng “tâm lý ngược”: trồng ruộng khoai tây hoàng gia và cử binh lính canh gác nghiêm ngặt; nông dân gần đó lầm tưởng thứ được canh giữ ắt có giá trị nên lén hái về trồng, đúng như ý Frederick."},{"label":"Paragraph 8","text":"Các nhà sử học tranh luận khoai tây là “nguyên nhân” hay “kết quả” của sự bùng nổ dân số ở Anh và xứ Wales thời công nghiệp. Trước năm 1800, người Anh ăn chủ yếu thịt, kèm bánh mì, bơ và phô mai, hiếm khi ăn rau (bị cho là không bổ và có hại). Cuối thế kỷ 18, quan niệm này dần thay đổi: Cách mạng Công nghiệp hút đông người vào các thành phố chật chội, chỉ người giàu mới đủ tiền thuê nhà có lò nướng hoặc kho than, mọi người làm việc 12–16 giờ mỗi ngày, không có thời gian chuẩn bị đồ ăn; khoai tây năng suất cao và dễ nấu trở thành giải pháp lý tưởng cho vấn đề lương thực của nước Anh."},{"label":"Paragraph 9","text":"Khác với các nước láng giềng hoài nghi khoai tây và cần tầng lớp trên thuyết phục, nông dân Ireland yêu thích khoai tây chỉ sau người Inca. Khoai tây hợp với đất đai và khí hậu Ireland, năng suất cao của nó phù hợp nhu cầu cốt lõi “nuôi sống gia đình” của nông dân Ireland."},{"label":"Paragraph 10","text":"Ví dụ điển hình nhất về việc khoai tây thay đổi cơ cấu dân số là Ireland: năm 1800 khoai tây thành lương thực chính; trong giai đoạn 1780–1841, dân số Ireland tăng gấp đôi lên 8 triệu người, mức tăng này không dựa vào mở rộng công nghiệp hay cải cách kỹ thuật nông nghiệp mà chỉ nhờ trồng khoai tây rộng rãi. Dù cách sở hữu đất ở Ireland lạc hậu hơn Anh, năng suất cao của khoai tây giúp những nông dân nghèo nhất không cần đầu tư lớn hay lao động nặng nhọc vẫn làm ra lượng thực phẩm lành mạnh vượt xa nhu cầu; trẻ em cũng dễ dàng trồng, thu hoạch và nấu khoai tây (không cần đập, phơi hay xay). Nguồn lương thực dồi dào từ khoai tây làm tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh giảm mạnh và thúc đẩy hiện tượng kết hôn sớm."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":1,"text":"(1) Câu 1: Early Spanish chroniclers called the potato by the Incan name ‘chuño’.\nDịch đề: Các nhà biên niên sử Tây Ban Nha thời đầu dùng tên “chuño” trong tiếng Inca để gọi khoai tây.\nĐáp án: FALSE (sai)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 2: “Early Spanish chroniclers who misused the Indian word batata (sweet potato) as the name for the potato”, nêu rõ người Tây Ban Nha dùng nhầm “batata” (khoai lang) để gọi khoai tây, chứ không phải “chuño” (tên người Inca gọi sản phẩm khoai tây), mâu thuẫn với đề bài, nên xác định là FALSE."},{"questionNumber":2,"text":"(2) Câu 2: The purpose of the Spanish coming to Peru was to find potatoes.\nDịch đề: Mục đích người Tây Ban Nha đến Peru là tìm khoai tây.\nĐáp án: FALSE (sai)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 3: “The Spanish conquistadors first encountered the potato when they arrived in Peru in 1532 in search of gold”, nêu rõ người Tây Ban Nha đến Peru để “tìm vàng”, không phải khoai tây, mâu thuẫn với đề bài, nên xác định là FALSE."},{"questionNumber":3,"text":"(3) Câu 3: The Spanish believed that the potato had the same nutrients as other vegetables.\nDịch đề: Người Tây Ban Nha cho rằng khoai tây có giá trị dinh dưỡng như các loại rau khác.\nĐáp án: NOT GIVEN (không đề cập)\nGiải thích: Bài chỉ nói người Tây Ban Nha dùng khoai tây làm “thức ăn gia súc”, không đề cập “so sánh giá trị dinh dưỡng giữa khoai tây và rau khác”, không có thông tin liên quan, nên xác định là NOT GIVEN."},{"questionNumber":4,"text":"(4) Câu 4: Peasants at that time did not like to eat potatoes because they were ugly.\nDịch đề: Nông dân thời đó không muốn ăn khoai tây vì nó xấu xí.\nĐáp án: TRUE (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 4: “Even peasants refused to eat from a plant that produced ugly, misshapen tubers”, “did not like to eat” tương ứng “refused to eat”, nêu rõ nông dân từ chối ăn vì củ khoai xấu xí, khớp với đề bài, nên xác định là TRUE."},{"questionNumber":5,"text":"(5) Câu 5: The popularity of potatoes in the UK was due to food shortages during the war.\nDịch đề: Khoai tây trở nên phổ biến ở Anh là do thiếu lương thực trong chiến tranh.\nĐáp án: TRUE (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 5: “Potatoes did not become a staple until, during the food shortages associated with the Revolutionary Wars, the English government began to officially encourage potato cultivation”, nêu rõ thiếu lương thực thời chiến thúc đẩy chính phủ Anh khuyến khích khoai tây, từ đó phổ biến, khớp với đề bài, nên xác định là TRUE."},{"questionNumber":6,"text":"(1) Câu 6: In France, people began to overcome their disgust towards potatoes because the King put a potato \\___\\___ in his buttonhole.\nDịch đề: Ở Pháp, người ta bắt đầu vượt qua sự ghê sợ khoai tây vì nhà vua cài _\\___\\__ khoai tây vào khuyết áo.\nĐáp án: flower (hoa)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 6: “Louis XVI began to sport a potato flower in his buttonhole”, nêu rõ Louis XVI cài hoa khoai tây vào khuyết áo, nên đáp án là “flower”."},{"questionNumber":7,"text":"(2) Câu 7: Frederick realised the potential of the potato, but he had to handle the \\___\\___ from ordinary people.\nDịch đề: Frederick nhận ra tiềm năng của khoai tây, nhưng ông phải đối phó với _\\___\\__ của dân thường.\nĐáp án: prejudice (định kiến)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 7: “Frederick the Great of Prussia saw the potato’s potential... but faced the challenge of overcoming the people’s prejudice against the plant”, “handle” tương ứng “overcoming”, nêu rõ cần đối phó với định kiến của dân chúng, nên đáp án là “prejudice”."},{"questionNumber":8,"text":"(3) Câu 8: The King of Prussia adopted a form of \\___\\___ psychology to make people accept potatoes.\nDịch đề: Vua Phổ dùng chiến lược tâm lý _\\___\\__ để dân chấp nhận khoai tây.\nĐáp án: reverse (ngược)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 7: “Trying a less direct approach... Frederick used a bit of reverse psychology”, nêu rõ Frederick dùng “tâm lý ngược”, nên đáp án là “reverse”."},{"questionNumber":9,"text":"(4) Câu 9: Before 1800, English people preferred eating \\___\\___ with bread, butter and cheese.\nDịch đề: Trước năm 1800, người Anh thích ăn _\\___\\__ cùng bánh mì, bơ và phô mai.\nĐáp án: meat (thịt)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “Prior to 1800, the English diet had consisted primarily of meat, supplemented by bread, butter and cheese”, “preferred eating” tương ứng “consisted primarily of”, nêu rõ người Anh lấy thịt làm thực phẩm chính, nên đáp án là “meat”."},{"questionNumber":10,"text":"(5) Câu 10: The obvious way to deal with England’s food problems was high-yielding potato \\___\\___.\nDịch đề: Cách rõ ràng để giải quyết vấn đề lương thực của Anh là trồng _\\___\\__ khoai tây năng suất cao.\nĐáp án: crops (cây trồng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “High-yielding, easily prepared potato crops were the obvious solution to England’s food problems”, nêu rõ “cây khoai tây” là giải pháp, nên đáp án là “crops”."},{"questionNumber":11,"text":"(6) Câu 11: The Irish \\___\\___ and climate suited potatoes well.\nDịch đề: _\\___\\__ và khí hậu của Ireland rất thích hợp để khoai tây phát triển.\nĐáp án: soil (đất)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 9: “The potato was well suited to the Irish soil and climate”, nêu rõ khoai tây hợp với đất và khí hậu Ireland, nên đáp án là “soil”."},{"questionNumber":12,"text":"(7) Câu 12: Between 1780 and 1841, thanks to the \\___\\___ of the potato, the Irish population doubled to eight million.\nDịch đề: Trong giai đoạn 1780–1841, nhờ _\\___\\__ khoai tây, dân số Ireland tăng gấp đôi lên 8 triệu người.\nĐáp án: cultivation (việc trồng trọt)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 10: “this without any significant expansion of industry or reform of agricultural techniques beyond the widespread cultivation of the potato”, “thanks to” tương ứng “beyond”, nêu rõ dân số tăng nhờ trồng khoai tây rộng rãi, nên đáp án là “cultivation”."},{"questionNumber":13,"text":"(8) Câu 13: The potato’s high yields helped the poorest farmers to produce more healthy food almost without \\___\\___.\nDịch đề: Năng suất cao của khoai tây giúp những nông dân nghèo nhất gần như không cần _\\___\\__ mà vẫn làm ra nhiều thực phẩm lành mạnh hơn.\nĐáp án: investment (vốn đầu tư)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 10: “the potato’s high yields allowed even the poorest farmers to produce more healthy food than they needed with scarcely any investment or hard labour”, “almost without” tương ứng “scarcely any”, nêu rõ không cần đầu tư lớn, nên đáp án là “investment”."}]}]}}}]

READING PASSAGE 1

The Impact of the Potato

Questions 1–5

Questions 6–13