READING PASSAGE 1

READING PASSAGE 2

READING PASSAGE 3

Carnivorous plants

Egypt's ancient boat-builders

What makes a musical expert?

They attract insects and then eat their flesh. Is that any way for a plant to behave?

Complete the notes below.

Carnivorous Plants

Archaeological discoveries on Egypt's Red Sea coast indicate that the region's ancient inhabitants were a skilled seafaring people.

Questions 14–17

Questions 18–21

Questions 22–26

How does someone become expert in music?

And is it really possible to have a talent for music?

Questions 37–40

Mozart

1:"$Sreact.fragment" 2:I[702516,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] 3:I[540871,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] 4:I[995868,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] 5:I[380242,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] 6:I[777631,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] 7:I[202628,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] 8:I[542235,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] a:I[339756,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] b:I[408821,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/1i13j24i5zaxl.js"],"default"] c:I[837457,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"default"] d:I[522016,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/1puqz9dhpfp6m.js"],""] 13:I[253348,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/3i40zd6szm__j.js"],"default"] :HL["/_next/static/immutable/chunks/1ji0puugq_5de.css","style"] :HL["/_next/static/immutable/chunks/062ctd_adn7e-.css","style"] :HL["/_next/static/immutable/chunks/2w1593x-0vjtd.css","style"] :HC["/",""] :HL["/_next/static/immutable/chunks/0ck4jldsoxx0u.css","style"] 9:T4a0, .qf-rich-text .qf-auto-fraction { display: inline-flex; flex-direction: column; align-items: stretch; justify-content: center; margin: 0 0.075em; padding: 0; vertical-align: middle; transform: translateY(-0.015em); font-size: 0.98em; line-height: 0.98; white-space: nowrap; } .qf-rich-text .qf-auto-fraction-numerator, .qf-rich-text .qf-auto-fraction-denominator { display: inline-flex; min-width: 100%; align-items: center; justify-content: center; padding-inline: 0.14em; text-align: center; line-height: 1; } .qf-rich-text .qf-auto-fraction-numerator { border-bottom: 1.1px solid currentColor; padding-bottom: 0.055em; } .qf-rich-text .qf-auto-fraction-denominator { padding-top: 0.055em; } .qf-rich-text .qf-auto-fraction sub, .qf-rich-text .qf-auto-fraction sup { line-height: 0; } 11:X 0:{"P":null,"c":["","ielts","reading","full"],"q":"","i":false,"f":[[["",{"children":["ielts",{"children":["reading",{"children":["full",{"children":["__PAGE__",{},"$undefined","$undefined",4096]},"$undefined","$undefined",4096]},"$undefined","$undefined",4096]},"$undefined","$undefined",4096]},"$undefined","$undefined",4112],[["$","$1","c",{"children":[[["$","link","0",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/1ji0puugq_5de.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}],["$","link","1",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/062ctd_adn7e-.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}],["$","link","2",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/2w1593x-0vjtd.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}],["$","script","script-0",{"src":"/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","async":true,"nonce":"$undefined"}],["$","script","script-1",{"src":"/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","async":true,"nonce":"$undefined"}]],["$","html",null,{"lang":"vi","className":"h-full antialiased","children":["$","body",null,{"className":"slate-academic-theme min-h-full flex flex-col","children":[["$","script",null,{"dangerouslySetInnerHTML":{"__html":"try{var m=localStorage.getItem(\"v7-mode\");if(m===\"light\"||m===\"dark\"){document.documentElement.setAttribute(\"data-v7-mode\",m)}}catch(e){}"}}],["$","$L2",null,{}],["$","$L3",null,{}],["$","$L4",null,{}],["$","$L5",null,{}],["$","$L6",null,{}],["$","$L7",null,{}],["$","$L8",null,{}],["$","style",null,{"children":"$9"}],["$","$La",null,{"parallelRouterKey":"children","error":"$b","errorStyles":[],"errorScripts":[["$","script","script-0",{"src":"/_next/static/immutable/chunks/1i13j24i5zaxl.js","async":true}]],"template":["$","$Lc",null,{}],"templateStyles":"$undefined","templateScripts":"$undefined","notFound":[["$","main",null,{"className":"flex min-h-screen items-center justify-center bg-[#f4f6fb] px-4","children":["$","section",null,{"className":"w-full max-w-xl rounded-3xl border border-slate-200 bg-white p-8 text-center shadow-xl","children":[["$","div",null,{"className":"text-6xl","children":"404"}],["$","h1",null,{"className":"mt-4 text-2xl font-bold text-slate-900","children":"Không tìm thấy trang"}],["$","p",null,{"className":"mt-3 text-slate-600","children":"Đường dẫn có thể đã thay đổi hoặc nội dung không còn tồn tại."}],["$","div",null,{"className":"mt-6 flex flex-wrap justify-center gap-3","children":[["$","$Ld",null,{"href":"/exams","className":"rounded-xl bg-[#273f75] px-5 py-3 font-bold text-white hover:bg-[#294d5e]","children":"Danh sách đề thi"}],["$","$Ld",null,{"href":"/","className":"rounded-xl border border-slate-300 px-5 py-3 font-bold text-slate-700 hover:bg-slate-50","children":"Trang chủ"}]]}]]}]}],[]],"forbidden":"$undefined","unauthorized":"$undefined"}]]}]}]]}],{"children":[["$","$1","c",{"children":[null,["$","$La",null,{"parallelRouterKey":"children","error":"$undefined","errorStyles":"$undefined","errorScripts":"$undefined","template":["$","$Lc",null,{}],"templateStyles":"$undefined","templateScripts":"$undefined","notFound":"$undefined","forbidden":"$undefined","unauthorized":"$undefined"}]]}],{"children":["$Le",{"children":["$Lf",{"children":["$L10",{},null,false,null]},null,false,"$11"]},null,false,"$11"]},null,false,"$11"]},null,false,null],"$L12",false]],"m":"$undefined","G":["$13",["$L14","$L15","$L16"]],"S":false,"h":null,"r":"$undefined","s":"$undefined","a":"$undefined","l":"$undefined","p":"$undefined","d":"$undefined","b":"ahl034J_3Bl5uoLafvPgJ"} 18:I[897367,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"OutletBoundary"] 19:"$Sreact.suspense" 1b:I[897367,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"ViewportBoundary"] 1d:I[897367,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"MetadataBoundary"] e:["$","$1","c",{"children":[null,["$","$La",null,{"parallelRouterKey":"children","error":"$undefined","errorStyles":"$undefined","errorScripts":"$undefined","template":["$","$Lc",null,{}],"templateStyles":"$undefined","templateScripts":"$undefined","notFound":"$undefined","forbidden":"$undefined","unauthorized":"$undefined"}]]}] f:["$","$1","c",{"children":[null,["$","$La",null,{"parallelRouterKey":"children","error":"$undefined","errorStyles":"$undefined","errorScripts":"$undefined","template":["$","$Lc",null,{}],"templateStyles":"$undefined","templateScripts":"$undefined","notFound":"$undefined","forbidden":"$undefined","unauthorized":"$undefined"}]]}] 10:["$","$1","c",{"children":["$L17",[["$","link","0",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/0ck4jldsoxx0u.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}],["$","script","script-0",{"src":"/_next/static/immutable/chunks/1t868-iyy-566.js","async":true,"nonce":"$undefined"}],["$","script","script-1",{"src":"/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js","async":true,"nonce":"$undefined"}]],["$","$L18",null,{"children":["$","$19",null,{"name":"Next.MetadataOutlet","children":"$@1a"}]}]]}] 12:["$","$1","h",{"children":[null,["$","$L1b",null,{"children":"$L1c"}],["$","div",null,{"hidden":true,"children":["$","$L1d",null,{"children":["$","$19",null,{"name":"Next.Metadata","children":"$L1e"}]}]}],["$","meta",null,{"name":"next-size-adjust","content":""}]]}] 14:["$","link","0",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/1ji0puugq_5de.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}] 15:["$","link","1",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/062ctd_adn7e-.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}] 16:["$","link","2",{"rel":"stylesheet","href":"/_next/static/immutable/chunks/2w1593x-0vjtd.css","precedence":"next","crossOrigin":"$undefined","nonce":"$undefined"}] 11:C 1c:[["$","meta","0",{"charSet":"utf-8"}],["$","meta","1",{"name":"viewport","content":"width=device-width, initial-scale=1"}]] 1f:I[27201,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js"],"IconMark"] 1a:null 1e:[["$","title","0",{"children":"Thi đủ 3 passage · IELTS Reading | Flumen"}],["$","meta","1",{"name":"description","content":"Nền tảng ôn luyện trực tuyến theo môn, chương và bài học, có kết quả và lời giải chi tiết."}],["$","meta","2",{"name":"application-name","content":"Flumen"}],["$","meta","3",{"name":"robots","content":"noindex"}],["$","meta","4",{"name":"category","content":"education"}],["$","link","5",{"rel":"icon","href":"/favicon.ico?favicon.3fpu2ql9ns1a0.ico","sizes":"256x256","type":"image/x-icon"}],["$","link","6",{"rel":"icon","href":"/icon.png?icon.3yq7cqb7e7hkg.png","sizes":"512x512","type":"image/png"}],["$","link","7",{"rel":"apple-touch-icon","href":"/apple-icon.png?apple-icon.0qlc97k64134l.png","sizes":"180x180","type":"image/png"}],["$","$L1f","8",{}]] 20:I[811256,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/1t868-iyy-566.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T191d,

You should spend about 20 minutes on Questions 1–13, which are based on Reading Passage 1 below.

The naturalist and author of On the Origin of Species, Charles Darwin, was fascinated by carnivorous plants. In 1860, soon after he came across his first carnivorous plant — the sundew, Drosera — he wrote, 'I care more about Drosera than the origin of all the species in the world.' He spent months running experiments on the plants. He dropped flies and bits of meat on their leaves and watched them slowly fold their sticky tentacles over their prey. He thought it incredible that brushing a leaf with a single strand of human hair was enough to bring about a response. Yet sundews, he observed, ignored raindrops. To react to such a false alarm, he reasoned, would obviously be a great evil to the plant. This was no accident. This was adaptation.

Darwin expanded his studies from sundews to other species in his book Insectivorous Plants. He was amazed at the quickness and power of the Venus flytrap. He showed that when one of its leaves snapped shut, it formed itself into a temporary ‘stomach', secreting enzymes that could dissolve the prey. He noted that a leaf took more than a week to reopen after closing, and reasoned that the interlocking spines along the margin of the leaf allowed tiny insects to escape, saving the plant the expense of digesting an insufficient meal.

Today, biologists using 21st-century tools to study cells and DNA are beginning to understand how these plants hunt, eat, and digest — and how these strange adaptations came about in the first place. Alexander Volkov, a plant physiologist at Oakwood University in Alabama, believes he has figured out the Venus flytrap's secret. ‘This,' Volkov declares, 'is an electrical plant.'

When an insect brushes against a hair on the leaf of a Venus flytrap, the movement sets off an electric charge. The charge builds up inside the tissue of the leaf but is not enough to stimulate the snap, which keeps the Venus flytrap from reacting to false alarms, such as raindrops. An insect, however, is likely to brush a second hair, adding enough electric charge for the leaf to close.

Volkov's experiments reveal that the electric charge travels down fluid-filled tunnels in a leaf, which opens up pores in cell membranes. Water rushes from the cells on the inside of the leaf to those on the outside, causing the leaf to rapidly flip in shape from convex to concave, like a soft contact lens. As the leaves flip, they snap together, trapping an insect inside.

The bladderwort plant has an equally sophisticated way of setting its underwater trap. It pumps water out of tiny air sacs or bladders, lowering the pressure inside. When a water flea or some other small creature swims past, it bends hairs on the bladder, causing a flap to spring apart. The low pressure sucks water in, carrying the creature along with it. In one five-hundredth of a second, the flap swings shut again. The cells in the bladder then begin to pump water out again, creating a new vacuum. Many other species of carnivorous plants act like living flypaper, catching animals on sticky tentacles. Pitcher plants use yet another strategy, growing long tube-shaped leaves into which insects fall. Some of the largest have pitchers up to 30cm deep and can consume whole frogs unlucky enough to fall into them. Sophisticated chemistry helps make the pitcher a death trap.

Nicholas Gotelli, of the University of Vermont, is trying to figure out what evolutionary forces pushed these plants towards meat. Carnivorous plants clearly benefit from eating animals; when scientists feed pitcher plants extra bugs, the plants get bigger. But the benefits of eating flesh are not the ones you might expect. Carnivorous animals, like ourselves, use the carbon in protein and the fat in meat to build muscles and store energy. Carnivorous plants, however, take nitrogen and phosphorus from the flesh in order to build light-harvesting enzymes. Eating animals, in other words, lets carnivorous plants do what all plants do: grow by taking energy directly from the sun.

Unfortunately, they do a really bad job of it. That's because they have to use a lot of energy to make the equipment they need to catch animals — the enzymes, the pumps, the sticky tentacles, and so on. A pitcher or a flytrap is not very good at photosynthesis because, unlike plants with ordinary leaves, it does not have flat solar panels that can absorb lots of sunlight. Gotelli suspects that only under special conditions are the benefits of being carnivorous greater than the costs. The poor soil of bogs and swamps, where many carnivorous plants grow, offers little nitrogen and phosphorus, so carnivorous plants enjoy an advantage there over ‘conventional' plants. Also, bogs are often flooded with sunshine, so even an inefficient carnivorous plant can carry out enough photosynthesis to survive. 'They're stuck, and they're making the best of it,' says Aaron Ellison of Harvard University.

Unfortunately, the adaptations that enable carnivorous plants to survive in harsh habitats also make them extremely sensitive to environmental changes. Chemical fertilizers used in agriculture and pollution from power plants are adding extra nitrogen to many bogs in North America. Carnivorous plants are so finely adapted to low levels of nitrogen that this extra fertilizer is overloading their systems. Humans also threaten carnivorous plants in other ways. The black market trade in exotic carnivorous plants is strong, but even if this can be prevented, carnivorous plants will continue to suffer from other dangers. Their habitat is disappearing, to be replaced by shopping centers and houses. The suppression of wildfires by government agencies allows other plants to grow quickly and outcompete the Venus flytraps. Good news, perhaps, for flies. But a loss for all who delight in the inventiveness of evolution.

22:Tb4d,

Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer.

Darwin's experiments:

Drosera

He put insects and small amounts of meat onto leaves and observed what happened.
He was amazed that one human hair triggered a response.
He understood why the plant did not respond to 1 .

Venus flytrap

He demonstrated how leaves close and then, for a short period, act like a 2 .
He noted the structure of the leaves ensures small insects are released.

Biology today:

Venus flytrap

If insects come into contact with leaf hairs, their movement produces an electric charge.
The charge enters fluid-filled tunnels, causing 3 in cell membranes to open.
Water moves between cells and then the leaf changes from convex to concave, trapping the insect inside.

Bladderwort

Hairs bend when insects swim past, resulting in the opening of a flap.
Water is sucked in.
When water is pumped out of bladder cells, a 4 builds up inside.

Pitcher plants

The plants have tube-shaped leaves that insects fall into.
Some plants are big enough to capture and eat 5 .

23:T159f,24:T1766,

You should spend about 20 minutes on Questions 14–26, which are based on Reading Passage 2.

A The scenes carved into a wall of an Egyptian temple dating from the 15th century BC tell of a remarkable sea voyage from a mysterious land known as Punt, or Land of God. They show a fleet of ships bearing exotic cargo, navigating through high-crested waves on a journey. The exact meaning of these detailed carvings has divided Egyptologists ever since they were discovered in the mid-19th century. Some people have argued that Punt was not on the sea, or was a fictitious place altogether, says Oxford University Egyptologist John Baines. However, a series of remarkable discoveries on a desolate stretch of Egypt's Red Sea coast has settled the debate. “These finds remove all doubt that you reach Punt by sea,” Baines says. “The Egyptians must have had considerable seagoing experience.”

B The archaeologists behind these discoveries are Kathryn Bard of Boston University, USA, and Rodolfo Fattovich of Orientale University, Italy. From 2002 they spent several weeks each year examining a dried-up lagoon known in Egypt as Mersa Gawasis, and the coastal cliffs nearby. They were searching for signs of a harbour that might have sheltered merchant ships like those depicted in the wall carvings. Finally, in December 2004, Bard was clearing what she thought was the back wall of a rock shelter when she put her hand through the sand into an open space and uncovered a hemispherical cave about 5 metres across and 2 metres high. The cave's entrance was carved into an exact rectangle and was clearly not a natural formation. Inside, the archaeologists found shattered storage jars, broken boxes made from cedar planks, and five grinding stones. A pottery fragment inscribed with the name of Amenemhat III, a pharaoh who ruled Egypt around 1800 BC, helped the team pinpoint the cave's age.

C Not long afterwards, Bard and Fattovich came across a larger cave, reinforced with old wooden timbers and stone anchors—the first conclusive evidence of large-scale Egyptian seafaring ever discovered. Over the next few years, they uncovered the hidden remnants of an ancient boat-building and seafaring community. Many of the artefacts found were full of holes—the work of tiny marine animals known as shipworms. In addition to eight caves, Bard and Fattovich found remains of five mud-brick ramps that might have been used to ease ships into the water. One cave contained hundreds of metres of rope, expertly coiled and stacked.

D Material connecting Mersa Gawasis to Punt accumulated both inside and outside the caves. A few hundred metres from the cliffs lie piles of crumbled stone and conch shells—most probably the remains of altars. Among these are stones carved with inscriptions that specifically mention missions to Punt. As if that weren't enough, among the remnants found outside one cave were two planks marked with directions for assembling a ship. One of them bore an inscription still partly legible after 3,800 years: "Year 8 under his majesty the king of Upper and Lower Egypt...given life forever...of wonderful things of Punt."

E While the Mersa Gawasis artefacts have answered some questions, they have raised others. For instance, how did the expeditions to Punt actually work, and how did the Egyptians construct vessels that could make a round-trip voyage of over 3,000 kilometres? Cheryl Ward, a maritime archaeologist at Coastal Carolina University in South Carolina, USA, has gone some way towards answering these questions. She spent three years building a full-scale reconstruction of a ship that would have docked in the lagoon of Mersa Gawasis. Ward has determined that, unlike modern vessels, the Egyptian ship was essentially one giant hull. The Egyptian ships were also unique in that they were held together with fittings that needed no metal fasteners, and could be taken apart and put back together again. “From the very beginning, the Egyptians were building boats that could be disassembled, and that makes them different from anyone else,” Ward says.

F For all the skill and craftsmanship evident in the Mersa Gawasis caves, ancient Egypt's ocean voyages were most likely an exception to the usual modes of trade, born out of a necessity to obtain precious materials such as incense and aromatic resins. For most of Egypt's history these goods had moved along established routes across the eastern desert and through modern-day Sudan. But around the time Mersa Gawasis came into use, it seems a hostile new kingdom to the south cut Egypt off from its supply of exotic materials. "If they could have gone overland, it would have been much easier than bringing timbers from Lebanon, building ships on the upper Nile, taking them apart and carrying them across the desert,” Bard says. “They weren't stupid—no one wants to do things the hard way. But geopolitically, they had no other choice.” Fattovich suggests that there were probably only 15 to 20 expeditions over some 400 years—about one every two decades. After that Mersa Gawasis fell out of use, probably because either there was no longer enough water in the lagoon to float ships, overland links improved, or alternative sites were found. The last sailors to use the lagoon sealed up their equipment and shelters behind mud bricks and sand to await expeditions that never came.

25:Tb7e,

Reading Passage 2 has six paragraphs, A–F.

Which paragraph contains the following information?

NB You may use any letter more than once.

26:T51a,

Complete the sentences below.

Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer.

18 Illustrations of merchant ships sailing from Punt were found on wall carvings in an ancient in Egypt.

19 Bard and Fattovich hoped to find evidence of a in the area of Mersa Gawasis.

20 When Bard first discovered a cave at Mersa Gawasis, the shape of its indicated that it was man-made.

21 Bard and Fattovich discovered a considerable number of objects that had been damaged by small sea creatures known as .

27:Te19,

Look at the following statements (Questions 22–26) and the list of archaeologists below.

Match each statement with the correct archaeologist, A, B, C or D.

NB You may use any letter more than once.

22 Ancient Egyptian sea voyages were probably relatively infrequent.

23 It is now certain that the ancient Egyptians sailed to Punt.

24 During a certain period, Egyptians were forced to use sea rather than overland trade routes.

25 It has been suggested that Punt never existed.

26 The construction of ancient Egyptian ships was unlike any other.

List of archaeologists

A John Baines

B Kathryn Bard

C Rodolfo Fattovich

D Cheryl Ward

28:T183b,

You should spend about 20 minutes on Questions 27-40, which are based on Reading Passage 3 below.

Does that class of people acknowledged to be musical experts just have more of the same basic skills we are all endowed with, or do they have a set of abilities — or neural structures — that are totally different from those of the rest of us? Are high levels of musical achievement simply the result of training and practice, or are they based on innate brain structure — what we refer to as talent? Talent can be defined as something that originates in genetic structures and that is identifiable by trained people who can recognize its existence before a person has achieved exceptional levels of performance. The emphasis on early identification means that to investigate it, we study the development of skills in children.

It is evident that some children acquire skills more rapidly than others: the age of onset for walking and talking varies widely, even between children in the same household. There may be genetic factors at work, but these are closely linked with other factors — with a presumably environmental component — such as motivation and family dynamics. Similar factors can influence musical development and can mask the contribution of genetics to musical ability.

Brain studies, so far, haven't been of much use in sorting out the issues. Gottfried Schlaug at Harvard collected brain scans of individuals with absolute pitch* (AP) and showed that a region in the brain called the planum temporale is larger in these people than in others. This suggests that the planum is involved in AP, but it's not clear if it starts out larger in people who eventually acquire AP, or if the acquisition of AP makes the planum increase in size.

Results of research into the areas of the brain involved in skilled motor movement are more conclusive. Studies of violin players have shown that the region of the brain responsible for controlling the movement of the left hand (the hand that requires greater precision in violin playing) increases in size as a result of practice. We do not know yet if the propensity for increase pre-exists in some people and not others.

The evidence against talent comes from research on how much training the experts do. Like experts in mathematics, chess, or sports, experts in music require lengthy periods of instruction and practice. In several studies, the very best music students were found to have practised more than twice as much as the others. In another study, students were secretly divided into two groups based on teachers' perceptions of their talent. Several years later, it was found that the students who achieved the highest performance ratings had practised the most, irrespective of which talent group they had been assigned to, suggesting that practice does not merely correlate with achievement, but causes it.

Anders Ericsson, at Florida State University, approaches the topic of musical expertise as a general problem in cognitive psychology. He takes as a starting point the assumption that there are certain issues involved in becoming an expert at anything; that we can learn about musical expertise by studying expert chess players, athletes, artists, mathematicians, as well as the musicians themselves. The emerging picture from such studies is that ten thousand hours of practice is required to achieve the level of mastery associated with being a world-class expert — in anything. In study after study, of composers, ice-skaters, concert pianists, chess players and master criminals, this number comes up again and again. Someone would do this amount of practice if they practised, for example, roughly 20 hours a week for ten years. Of course, this does not address why some people do not seem to get anywhere when they practise, and why some people get more out of their practice sessions than others. But no-one has yet found a case in which true world-class expertise was accomplished in less time. It seems that it takes the brain this long to assimilate all that it needs to know to achieve true mastery.

The ten-thousand-hour theory is consistent with what we know about how the brain learns. Learning requires the assimilation and consolidation of information in neural tissue. The more experiences we have with something, the stronger the memory/learning trace for that experience becomes. Although people differ in how long it takes them to consolidate information neurally, it remains true that increased practice leads to a greater number of neural traces, which create stronger memory representation.

The classic rebuttal to this theory goes something like this: What about Mozart? I hear that he composed his first symphony at the age of four! First, there is a factual error here: Mozart did not write it until he was eight. Still, this is unusual, to say the least. However, this early work received little acclaim and was not performed very often. In fact, the only reason we know about it is because the child who wrote it grew up to become Mozart. And Mozart had an expert teacher in his father, who was renowned as a teacher of musicians all over Europe. We do not know how much Mozart practised, but if he started at age two and worked thirty-two hours a week (quite possible, given that his father was a stern task-master) he would have made his ten thousand hours by the time he composed his first symphony. This does not mean that there are no genetic factors involved in Mozart's greatness, but that inborn traits may not be the only cause.

*individuals with absolute pitch: people who can identify or sing any musical note correctly without help

29:Tf19,2a:T107b,2b:Tf03,

Complete the summary using the list of words, A-J, below.

14 possible reasons why the site of Mersa Gawasis was abandoned

15 mention of a lack of agreement about an archaeological discovery

16 reference to a study which involved copying ancient Egyptian boat-building techniques

17 a reason why the ancient Egyptians needed to import goods by sea

The case of Mozart could be quoted as evidence against the 10,000-hour practice theory. However, the writer points out that the young Mozart received a lot of from his father, and that the symphony he wrote at the age of was not and may be of only academic interest. The case therefore supports the view that expertise is not solely the result of characteristics.

A popular

B artistic

C completed

D eight

E tuition

F encouragement

G inherited

H four

I practice

J two

17:["$","$L20",null,{"exams":[{"id":"p1-low-61","title":"Carnivorous plants","titleVi":"Thực vật ăn côn trùng","part":"P1","frequency":"low","questionCount":13,"kinds":["Điền ghi chú","True/False/Not Given"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"displayMap":{"q1":"1","q2":"2","q3":"3","q4":"4","q5":"5","q6":"6","q7":"7","q8":"8","q9":"9","q10":"10","q11":"11","q12":"12","q13":"13"},"answerKey":{"q1":"raindrops","q2":"stomach","q3":"pores","q4":"vacuum","q5":"frogs","q6":"TRUE","q7":"TRUE","q8":"FALSE","q9":"NOT GIVEN","q10":"FALSE","q11":"NOT GIVEN","q12":"TRUE","q13":"FALSE"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"sentence_completion","questionIds":["q1","q2","q3","q4","q5"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"true_false_not_given","questionIds":["q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph A","text":"Thực vật ăn côn trùng là nhóm thực vật có thể bắt và tiêu hóa côn trùng và các động vật nhỏ khác. Chúng thường mọc ở môi trường nghèo dinh dưỡng, như đầm lầy và đất chua, qua việc bắt côn trùng để bổ sung chất dinh dưỡng thiếu trong đất, đặc biệt là nitơ và phốt pho."},{"label":"Paragraph B","text":"Thực vật ăn côn trùng có nhiều cơ chế bắt mồi. Cây bắt ruồi dùng lá bẫy đóng nhanh để bắt côn trùng, còn cây nắp ấm dùng cấu trúc hình bình đầy dịch tiêu hóa để nhốt con mồi. Cây gọng vó dùng lông tuyến dính để dính côn trùng, rồi chậm rãi cuộn lá bao lấy con mồi."},{"label":"Paragraph C","text":"Quá trình bắt mồi của thực vật ăn côn trùng thường gồm vài bước: thu hút, bắt, tiêu hóa và hấp thụ. Nhiều thực vật ăn côn trùng dùng màu sắc rực rỡ, mùi ngọt hay mật hoa để thu hút con mồi. Khi con mồi bị bắt, cây tiết enzyme tiêu hóa để phân giải cơ thể con mồi, rồi hấp thụ chất dinh dưỡng giải phóng ra."},{"label":"Paragraph D","text":"Dù thực vật ăn côn trùng trông như dị loại trong giới thực vật, chúng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Chúng giúp kiểm soát quần thể côn trùng, và cung cấp môi trường sống cho sinh vật khác. Ngoài ra, thực vật ăn côn trùng cũng là đối tượng nghiên cứu khoa học quan trọng, đặc biệt trong sinh lý thực vật và sinh học tiến hóa."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":1,"text":"Đề bài: He understood why the plant did not respond to ______.\nDịch đề: Ông hiểu vì sao cây này không phản ứng với ______.\nĐáp án: raindrops\nGiải thích: Darwin quan sát thấy cây gọng vó bỏ qua giọt mưa, điều này tránh được phản ứng vô ích với tín hiệu giả."},{"questionNumber":2,"text":"Đề bài: Venus flytrap leaves close and then act like a temporary ______.\nDịch đề: Lá cây bắt ruồi sau khi đóng lại tạm thời hoạt động như một ______.\nĐáp án: stomach\nGiải thích: Bài viết Darwin chứng minh lá sau khi đóng tạo thành “dạ dày” tạm thời, tiết enzyme tiêu hóa con mồi."},{"questionNumber":3,"text":"Đề bài: The charge causes ______ in cell membranes to open.\nDịch đề: Điện tích khiến ______ trong màng tế bào mở ra.\nĐáp án: pores\nGiải thích: Thí nghiệm của Volkov cho thấy tín hiệu điện truyền theo kênh chất lỏng và kích hoạt lỗ màng mở, nước theo đó di chuyển."},{"questionNumber":4,"text":"Đề bài: When water is pumped out of bladder cells, a ______ builds up inside.\nDịch đề: Khi nước bị bơm ra khỏi tế bào túi, bên trong hình thành một ______.\nĐáp án: vacuum\nGiải thích: Cây rong đuôi chồn bơm nước để giảm áp suất trong túi, tạo trạng thái chân không để nhanh chóng hút con mồi."},{"questionNumber":5,"text":"Đề bài: Some pitcher plants are big enough to capture and eat ______.\nDịch đề: Một số cây nắp ấm lớn đến mức bắt và ăn được ______.\nĐáp án: frogs\nGiải thích: Bài nêu rõ loại lớn nhất có thể nuốt cả con ếch."},{"questionNumber":6,"text":"Đề bài: Pitcher plants increase in size after they have digested a lot of insects.\nDịch đề: Cây nắp ấm to ra sau khi tiêu hóa nhiều côn trùng.\nĐáp án: TRUE\nGiải thích: Bài nhắc khi các nhà khoa học cho cây nắp ấm ăn thêm côn trùng, cây lớn hơn."},{"questionNumber":7,"text":"Đề bài: Carnivorous plants produce light-harvesting enzymes with the nutrients they extract from animals.\nDịch đề: Thực vật ăn thịt tạo enzyme thu nhận ánh sáng bằng chất dinh dưỡng chiết từ động vật.\nĐáp án: TRUE\nGiải thích: Tác giả chỉ ra chúng lấy nitơ và phốt pho từ con mồi để tạo light-harvesting enzymes, đề khớp với bài."},{"questionNumber":8,"text":"Đề bài: Pitcher plants and Venus flytraps are more efficient at photosynthesis than plants with ordinary leaves.\nDịch đề: Cây nắp ấm và cây bắt ruồi quang hợp hiệu quả hơn thực vật có lá bình thường.\nĐáp án: FALSE\nGiải thích: Bài ngược lại nói các cấu trúc bắt mồi này không có lợi cho quang hợp, hiệu quả thấp hơn lá phẳng bình thường."},{"questionNumber":9,"text":"Đề bài: Venus flytraps are better adapted to the soil of swamps and bogs than other carnivorous plants.\nDịch đề: Cây bắt ruồi thích nghi với đất đầm lầy tốt hơn các thực vật ăn côn trùng khác.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Bài chỉ bàn về ưu thế của thực vật ăn côn trùng nói chung trong môi trường đầm lầy nghèo dinh dưỡng, không đưa kết luận so sánh giữa cây bắt ruồi và thực vật ăn côn trùng khác."},{"questionNumber":10,"text":"Đề bài: Carnivorous plants frequently find it difficult to photosynthesise in bogs due to a lack of sunlight.\nDịch đề: Thực vật ăn côn trùng thường khó quang hợp ở đầm lầy vì thiếu ánh sáng mặt trời.\nĐáp án: FALSE\nGiải thích: Bài nói bogs thường nhiều nắng, không thiếu sáng; vấn đề của chúng chủ yếu là bản thân cấu trúc bắt mồi có hiệu suất quang hợp thấp."},{"questionNumber":11,"text":"Đề bài: Scientists have campaigned to reduce the amount of nitrogen that is released into the soil by agricultural practices.\nDịch đề: Các nhà khoa học đã vận động giảm lượng nitơ do nông nghiệp thải vào đất.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Bài nhắc phân bón nông nghiệp và ô nhiễm làm tăng lượng nitơ đầu vào và gây hại thực vật ăn côn trùng, nhưng không nhắc các nhà khoa học đã tiến hành “chiến dịch/hành động” liên quan."},{"questionNumber":12,"text":"Đề bài: A lot of exotic carnivorous plants are sold illegally.\nDịch đề: Nhiều thực vật ăn côn trùng ngoại lai được buôn bán bất hợp pháp.\nĐáp án: TRUE\nGiải thích: Bài nói thẳng buôn bán chợ đen exotic carnivorous plants rất mạnh, cho thấy quy mô bán bất hợp pháp đáng kể."},{"questionNumber":13,"text":"Đề bài: Preventing wildfires is beneficial to the Venus flytrap.\nDịch đề: Ngăn cháy rừng có lợi cho cây bắt ruồi.\nĐáp án: FALSE\nGiải thích: Bài chỉ ra chính phủ dập cháy rừng khiến thực vật khác mọc nhanh và chèn ép cây bắt ruồi, kết quả là ảnh hưởng tiêu cực."}]}]}},{"id":"p2-low-125","title":"Egypt’s ancient boat-builders","titleVi":"Đóng tàu Ai Cập cổ đại","part":"P2","frequency":"low","questionCount":13,"kinds":["Điền bảng","Hoàn thành câu","Ghép đặc điểm"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13"],"displayMap":{"q1":"14","q2":"15","q3":"16","q4":"17","q5":"18","q6":"19","q7":"20","q8":"21","q9":"22","q10":"23","q11":"24","q12":"25","q13":"26"},"answerKey":{"q1":"F","q2":"A","q3":"E","q4":"F","q5":"temple","q6":"harbour","q7":"entrance","q8":"shipworms","q9":"C","q10":"A","q11":"B","q12":"A","q13":"D"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$24","groups":[{"id":"group-1","kind":"table_completion","questionIds":["q1","q2","q3","q4"],"leadHtml":"","html":"$25","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"sentence_completion","questionIds":["q5","q6","q7","q8"],"leadHtml":"","html":"$26","allowOptionReuse":false},{"id":"group-3","kind":"matching","questionIds":["q9","q10","q11","q12","q13"],"leadHtml":"","html":"$27","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph A","text":"Hình khắc trên tường đền Ai Cập thế kỷ 15 TCN mô tả cảnh một đội tàu từ “Punt (Vùng đất của Thần)” bí ẩn mang hàng ngoại lai về, vượt sóng lớn. Từ khi được phát hiện giữa thế kỷ 19, các nhà Ai Cập học bất đồng về ý nghĩa hình khắc — nhà Ai Cập học John Baines của Đại học Oxford chỉ ra, có người cho rằng Punt không ở ven biển, thậm chí là nơi hư cấu. Nhưng một loạt phát hiện lớn ở vùng hoang vắng ven bờ Biển Đỏ của Ai Cập đã giải quyết tranh cãi: “Những phát hiện này chứng minh rõ ràng có thể đến Punt bằng đường biển, người Ai Cập hẳn có kinh nghiệm đi biển phong phú”."},{"label":"Paragraph B","text":"Những phát hiện này do Kathryn Bard của Đại học Boston (Mỹ) và Rodolfo Fattovich của Đại học Phương Đông (Ý) thực hiện. Từ 2002, hai người mỗi năm dành vài tuần khảo sát phá khô cạn gọi là “Mersa Gawasis” ở bờ Biển Đỏ Ai Cập và vách đá ven biển gần đó, tìm di tích bến cảng có thể che chở các tàu buôn trong hình khắc. Tháng 12 năm 2004, Bard khi dọn bức tường sau của một nơi nghi là chỗ trú đá, bất ngờ phát hiện một hang bán cầu đường kính khoảng 5 mét, cao 2 mét — cửa hang hình chữ nhật đều, rõ ràng do người đục. Trong hang tìm thấy bình chứa vỡ, mảnh hộp gỗ tuyết tùng, năm cối đá, một mảnh gốm khắc tên Amenemhat III cai trị Ai Cập khoảng năm 1800 TCN, giúp nhóm xác định niên đại hang."},{"label":"Paragraph C","text":"Không lâu sau, Bard và Fattovich phát hiện một hang lớn hơn khác, được gia cố bằng xà gỗ cũ và neo đá — đây là bằng chứng chắc chắn đầu tiên về hàng hải quy mô lớn của Ai Cập cổ đại được phát hiện cho đến nay. Mấy năm sau, họ khai quật di tích cộng đồng đóng tàu và hàng hải cổ, nhiều hiện vật đầy lỗ nhỏ (do loài sinh vật biển nhỏ gọi là “sâu tàu” đục khoét). Ngoài 8 hang, còn phát hiện 5 di tích dốc gạch bùn (có thể dùng đẩy tàu xuống nước), trong một hang cất giấu hàng trăm mét dây thừng cuộn xếp tỉ mỉ."},{"label":"Paragraph D","text":"Trong và ngoài hang đều tìm thấy bằng chứng liên hệ Mersa Gawasis với Punt: cách vách đá hàng trăm mét có đống đá vụn và vỏ ốc biển (có thể là di tích bàn thờ), một số viên đá khắc chữ nhắc “cuộc viễn chinh Punt”; quan trọng hơn, trong di tích ngoài một hang tìm thấy hai tấm gỗ ghi hướng dẫn lắp ráp tàu, một tấm sau 3.800 năm vẫn đọc được một phần: “Vua Thượng và Hạ Ai Cập năm trị vì thứ 8…… sống mãi…… báu vật của Punt”."},{"label":"Paragraph E","text":"Dù hiện vật Mersa Gawasis giải đáp một phần nghi vấn, vẫn để lại câu hỏi mới: cuộc viễn chinh Punt được tổ chức thế nào? Người Ai Cập đóng tàu có thể hoàn thành hành trình khứ hồi hơn 3.000 km thế nào? Nhà khảo cổ biển Cheryl Ward của Đại học Carolina ở ven biển South Carolina (Mỹ) nghiên cứu vấn đề này, mất ba năm dựng lại theo tỷ lệ một chiếc tàu cổ có thể từng cập ở phá Mersa Gawasis. Ward phát hiện, khác tàu hiện đại, tàu Ai Cập cổ về bản chất là “một thân tàu khổng lồ duy nhất”, và không cần chi tiết ghép kim loại, lắp ráp qua các mối nối đặc biệt, có thể tháo ra lắp lại. “Người Ai Cập ngay từ đầu đã đóng tàu có thể tháo rời, điểm này hoàn toàn khác các nền văn minh khác”."},{"label":"Paragraph F","text":"Dù di tích Mersa Gawasis thể hiện tay nghề của người Ai Cập cổ, nhưng viễn hành biển có lẽ chỉ là ngoại lệ trong buôn bán thường lệ của Ai Cập — buộc phải làm vì cần có hương nhũ, nhựa thơm và các vật tư quý khác. Trong lịch sử Ai Cập, những vật tư này phần nhiều được vận chuyển qua đường bộ sẵn có ở sa mạc phía đông và vùng Sudan ngày nay, nhưng trong thời gian Mersa Gawasis được dùng, vương quốc thù địch mới nổi phía nam đã cắt nguồn cung đường bộ. Bard chỉ ra: “Nếu đi đường bộ được, họ tuyệt đối không chở gỗ từ Lebanon, đóng tàu ở thượng nguồn sông Nile, tháo ra rồi băng sa mạc — không ai muốn tự chuốc phiền, nhưng địa chính trị khiến họ không còn lựa chọn”. Fattovich phỏng đoán, trong 400 năm có thể chỉ tiến hành 15–20 cuộc viễn chinh (khoảng 20 năm một lần). Sau đó Mersa Gawasis bị bỏ hoang, có thể do phá thiếu nước, giao thông đường bộ cải thiện hoặc phát hiện bến cảng thay thế. Nhóm thủy thủ cuối cùng dùng gạch bùn và cát phong kín thiết bị và chỗ trú, chờ cuộc viễn chinh kế tiếp chưa bao giờ đến."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":14,"text":"(1) Câu 14: possible reasons why the site of Mersa Gawasis was abandoned (các nguyên nhân có thể khiến địa điểm Mersa Gawasis bị bỏ hoang)\nĐáp án: F\nGiải thích: Định vị ở Paragraph F: “After that Mersa Gawasis fell out of use, probably because either there was no longer enough water in the lagoon to float ships, overland links improved, or alternative sites were found”, nêu rõ ba nguyên nhân khả dĩ “phá thiếu nước, đường bộ cải thiện, bến cảng thay thế”, khớp với đề bài, nên đáp án là F."},{"questionNumber":15,"text":"(2) Câu 15: mention of a lack of agreement about an archaeological discovery (nhắc đến việc thiếu đồng thuận về một phát hiện khảo cổ)\nĐáp án: A\nGiải thích: Định vị ở Paragraph A: “The exact meaning of these detailed carvings has divided Egyptologists ever since they were discovered in the mid-19th century. Some people have argued that Punt was not on the sea, or was a fictitious place altogether”, nêu rõ các nhà Ai Cập học bất đồng về “ý nghĩa hình khắc đền”, khớp với đề bài, nên đáp án là A."},{"questionNumber":16,"text":"(3) Câu 16: reference to a study which involved copying ancient Egyptian boat-building techniques (nhắc đến một nghiên cứu liên quan sao chép kỹ thuật đóng tàu Ai Cập cổ)\nĐáp án: E\nGiải thích: Định vị ở Paragraph E: “Cheryl Ward... spent three years building a full-scale reconstruction of a ship that would have docked in the lagoon of Mersa Gawasis”, “full-scale reconstruction” tương ứng “copying ancient Egyptian boat-building techniques”, khớp với đề bài, nên đáp án là E."},{"questionNumber":17,"text":"(4) Câu 17: a reason why the ancient Egyptians needed to import goods by sea (lý do người Ai Cập cổ cần nhập hàng bằng đường biển)\nĐáp án: F\nGiải thích: Định vị ở Paragraph F: “ancient Egypt’s ocean voyages were most likely an exception to the usual modes of trade, born out of a necessity to obtain precious materials such as incense and aromatic resins... a hostile new kingdom to the south cut Egypt off from its supply of exotic materials”, nêu rõ “cần có vật tư quý và đường bộ bị cắt” là nguyên nhân nhập khẩu bằng đường biển, khớp với đề bài, nên đáp án là F."},{"questionNumber":18,"text":"(1) Câu 18: Illustrations of merchant ships sailing from Punt were found on wall carvings in an ancient \\___\\___ in Egypt.\nDịch đề: Hình ảnh mô tả tàu buôn từ Punt trở về, được tìm thấy trong hình khắc trên tường một _\\___\\__ cổ ở Ai Cập.\nĐáp án: temple (đền)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph A: “The scenes carved into a wall of an Egyptian temple dating from the 15th century BC tell of a remarkable sea voyage from a mysterious land known as Punt”, nêu rõ hình khắc ở trên tường “đền”, nên đáp án là “temple”."},{"questionNumber":19,"text":"(2) Câu 19: Bard and Fattovich hoped to find evidence of a \\___\\___ in the area of Mersa Gawasis.\nDịch đề: Bard và Fattovich hy vọng tìm bằng chứng về _\\___\\__ ở khu vực Mersa Gawasis.\nĐáp án: harbour (bến cảng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph B: “They were searching for signs of a harbour that might have sheltered merchant ships like those depicted in the wall carvings”, “searching for signs of” tương ứng “hoped to find evidence of”, nêu rõ tìm bằng chứng về “bến cảng”, nên đáp án là “harbour”."},{"questionNumber":20,"text":"(3) Câu 20: When Bard first discovered a cave at Mersa Gawasis, the shape of its \\___\\___ indicated that it was man-made.\nDịch đề: Khi Bard lần đầu phát hiện hang ở Mersa Gawasis, hình dạng _\\___\\__ của nó cho thấy do người đục.\nĐáp án: entrance (lối vào)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph B: “The cave’s entrance was carved into an exact rectangle and was clearly not a natural formation”, nêu rõ “hình dạng đều của cửa hang (entrance)” chứng tỏ do người đục, nên đáp án là “entrance”."},{"questionNumber":21,"text":"(4) Câu 21: Bard and Fattovich discovered a considerable number of objects that had been made by small sea creatures known as \\___\\___.\nDịch đề: Bard và Fattovich phát hiện nhiều đồ vật bị loài sinh vật biển nhỏ gọi là _\\___\\__ đục khoét.\nĐáp án: shipworms (sâu tàu)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph C: “Many of the artefacts found were full of holes-the work of tiny marine animals known as shipworms”, nêu rõ lỗ trên đồ vật do “sâu tàu (shipworms)” gây ra, nên đáp án là “shipworms”."},{"questionNumber":22,"text":"(1) Câu 22: Ancient Egyptian sea voyages were probably relatively infrequent. (Các chuyến đi biển của Ai Cập cổ có lẽ tương đối hiếm.)\nĐáp án: C (Rodolfo Fattovich)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph F: “Fattovich suggests that there were probably only 15 to 20 expeditions over some 400 years-about one every two decades”, nêu rõ Fattovich cho rằng “400 năm chỉ 15–20 cuộc viễn chinh”, tức viễn hành hiếm, nên chọn C."},{"questionNumber":23,"text":"(2) Câu 23: It is now certain that the ancient Egyptians sailed to Punt. (Nay có thể chắc chắn người Ai Cập cổ đã đi đến Punt.)\nĐáp án: A (John Baines)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph A: “John Baines... ‘These finds remove all doubt that you reach Punt by sea’”, “remove all doubt” tương ứng “now certain”, nêu rõ Baines cho rằng bằng chứng chứng minh người Ai Cập đã đi đến Punt, nên chọn A."},{"questionNumber":24,"text":"(3) Câu 24: During a certain period, Egyptians were forced to use sea rather than overland trade routes. (Trong một thời kỳ nào đó, người Ai Cập buộc phải dùng đường biển thay vì đường thương mại trên bộ.)\nĐáp án: B (Kathryn Bard)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph F: “Bard says. ‘If they could have gone overland, it would have been much easier... But geopolitically, they had no other choice’”, nêu rõ Bard cho rằng “địa chính trị buộc người Ai Cập chọn đường biển”, nên chọn B."},{"questionNumber":25,"text":"(4) Câu 25: It has been suggested that Punt never existed. (Có ý kiến cho rằng Punt chưa từng tồn tại.)\nĐáp án: A (John Baines)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph A: “John Baines... ‘Some people have argued that Punt was not on the sea, or was a fictitious place altogether’”, “fictitious place” tương ứng “never existed”, nêu rõ Baines nhắc “có người cho rằng Punt là nơi hư cấu”, nên chọn A."},{"questionNumber":26,"text":"(5) Câu 26: The construction of ancient Egyptian ships was unlike any other. (Cách đóng tàu Ai Cập cổ không giống bất kỳ nơi nào khác.)\nĐáp án: D (Cheryl Ward)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph E: “Cheryl Ward... ‘From the very beginning, the Egyptians were building boats that could be disassembled, and that makes them different from anyone else’”, “different from anyone else” tương ứng “unlike any other”, nêu rõ Ward cho rằng cách đóng tàu Ai Cập độc đáo, nên chọn D."}]}]}},{"id":"p3-high-03","title":"What makes a musical expert_","titleVi":"Năng khiếu âm nhạc","part":"P3","frequency":"high","questionCount":14,"kinds":["Trắc nghiệm","Yes/No/Not Given","Điền tóm tắt"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13","q14"],"displayMap":{"q1":"27","q2":"28","q3":"29","q4":"30","q5":"31","q6":"32","q7":"33","q8":"34","q9":"35","q10":"36","q11":"37","q12":"38","q13":"39","q14":"40"},"answerKey":{"q1":"B","q2":"C","q3":"A","q4":"A","q5":"NOT GIVEN","q6":"YES","q7":"NOT GIVEN","q8":"NO","q9":"NO","q10":"YES","q11":"E","q12":"D","q13":"A","q14":"G"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$28","groups":[{"id":"group-1","kind":"single_choice","questionIds":["q1","q2","q3","q4"],"leadHtml":"","html":"$29","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"yes_no_not_given","questionIds":["q5","q6","q7","q8","q9","q10"],"leadHtml":"","html":"$2a","allowOptionReuse":false},{"id":"group-3","kind":"matching","questionIds":["q11","q12","q13","q14"],"leadHtml":"","html":"$2b","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph 1","text":"Chuyên gia âm nhạc được tạo nên như thế nào? Thật sự có tài năng âm nhạc không? Các chuyên gia âm nhạc được công nhận chỉ có nhiều “kỹ năng cơ bản” hơn người thường, hay có “năng lực hoặc cấu trúc thần kinh hoàn toàn khác người thường”? Thành tựu âm nhạc ở trình độ cao chỉ là kết quả của luyện tập và rèn luyện, hay dựa trên “tài năng” (cấu trúc não bẩm sinh)? Tài năng có thể được định nghĩa là “đặc điểm bắt nguồn từ cấu trúc gen và chuyên gia có thể nhận ra trước khi cá nhân đạt thành tích xuất sắc”, nghiên cứu về tài năng cần tập trung vào sự phát triển kỹ năng của trẻ em."},{"label":"Paragraph 2","text":"Rõ ràng, một số trẻ học kỹ năng nhanh hơn (như tuổi biết đi, biết nói khác nhau rất nhiều, kể cả trẻ trong cùng gia đình). Điều này có thể liên quan đến yếu tố gen, nhưng gen gắn chặt với các yếu tố môi trường như “động lực, động lực gia đình” — các yếu tố tương tự cũng ảnh hưởng đến sự phát triển âm nhạc, che mờ tác dụng của gen đối với năng lực âm nhạc."},{"label":"Paragraph 3","text":"Hiện nay nghiên cứu não giúp giải quyết những vấn đề này không nhiều. Gottfried Schlaug của Harvard quét não người có “cao độ tuyệt đối (AP)”, phát hiện vùng “planum temporale (mặt phẳng thái dương)” của họ lớn hơn người thường. Điều này cho thấy planum temporale liên quan đến cao độ tuyệt đối, nhưng không thể xác định “vùng này bẩm sinh lớn hơn nên dẫn đến cao độ tuyệt đối, hay học cao độ tuyệt đối khiến vùng này lớn lên”."},{"label":"Paragraph 4","text":"Kết luận nghiên cứu về “vùng não liên quan đến vận động thuần thục” rõ ràng hơn. Nghiên cứu về nghệ sĩ vĩ cầm cho thấy “vùng não điều khiển chuyển động tay trái (kéo vĩ cầm cần độ chính xác cao hơn)” sẽ lớn lên nhờ luyện tập, nhưng không thể xác định “xu hướng lớn lên này có bẩm sinh ở một số người hay không”."},{"label":"Paragraph 5","text":"Bằng chứng phản đối “thuyết tài năng” đến từ nghiên cứu về “lượng luyện tập của chuyên gia” — giống chuyên gia toán học, cờ vua, thể thao, chuyên gia âm nhạc cần được chỉ dẫn và luyện tập lâu dài. Nhiều nghiên cứu phát hiện học sinh âm nhạc xuất sắc nhất luyện tập nhiều hơn người khác hơn gấp đôi; trong một nghiên cứu khác, học sinh được bí mật chia nhóm theo đánh giá “tài năng” của giáo viên, vài năm sau phát hiện “học sinh biểu hiện tốt nhất luyện tập nhiều nhất, không liên quan đến nhóm tài năng”, điều này cho thấy “luyện tập không chỉ tương quan với thành tích mà còn dẫn đến thành tích”."},{"label":"Paragraph 6","text":"Anders Ericsson của Đại học bang Florida nghiên cứu chuyên môn âm nhạc từ góc độ tâm lý học nhận thức, cho rằng “chuyên môn ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng liên quan đến những vấn đề chung”, có thể hiểu chuyên môn âm nhạc qua việc nghiên cứu chuyên gia cờ vua, thể thao, nghệ thuật, toán học. Nghiên cứu phát hiện “để trở thành chuyên gia đẳng cấp thế giới (ở bất kỳ lĩnh vực nào) cần 10.000 giờ luyện tập” — con số này lặp đi lặp lại trong các nghiên cứu về nhà soạn nhạc, vận động viên trượt băng, nghệ sĩ dương cầm, kỳ thủ… (như mỗi tuần luyện 20 giờ, kéo dài 10 năm). Dĩ nhiên điều này không giải thích “vì sao có người luyện tập mà không tiến bộ, có người hưởng lợi nhiều hơn từ luyện tập”, nhưng hiện chưa phát hiện trường hợp nào “đạt chuyên môn đẳng cấp thế giới trong dưới 10.000 giờ”, bộ não dường như cần ngần ấy thời gian để tiếp thu “mọi kiến thức cần cho sự tinh thông”."},{"label":"Paragraph 7","text":"“Lý thuyết 10.000 giờ” phù hợp với cơ chế học tập của não — học tập cần tổ chức thần kinh tiếp thu và củng cố thông tin, trải nghiệm càng nhiều, dấu vết trí nhớ/học tập càng mạnh. Dù con người khác nhau về “tốc độ củng cố thông tin của thần kinh”, nhưng “luyện tập càng nhiều, dấu vết thần kinh càng nhiều, biểu tượng trí nhớ càng mạnh” vẫn là sự thật."},{"label":"Paragraph 8","text":"Phản bác kinh điển đối với lý thuyết này là “trường hợp Mozart” — đồn rằng ông soạn bản giao hưởng đầu tiên năm bốn tuổi, nhưng thực tế là “tám tuổi mới soạn”, và tác phẩm sớm này nhận được phản hồi bình thường, ít được biểu diễn, ngày nay được biết đến chỉ vì tác giả là Mozart. Ngoài ra, cha của Mozart là một giáo viên âm nhạc nổi tiếng châu Âu, đã chỉ dẫn nghiêm khắc cho ông. Dù không thể xác định lượng luyện tập của Mozart, nhưng “nếu ông bắt đầu từ hai tuổi, mỗi tuần luyện 32 giờ, khi soạn bản giao hưởng đầu tiên đã đạt 10.000 giờ”. Điều này không phủ nhận “sự vĩ đại của Mozart có liên quan đến yếu tố gen”, mà cho thấy “đặc điểm bẩm sinh có thể không phải nguyên nhân duy nhất”."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":27,"text":"(1) Câu 27: In the first paragraph, the writer suggests that a talented musician is someone (Ở đoạn đầu, tác giả gợi ý rằng một nhạc sĩ có tài năng là người như thế nào?)\nĐáp án: B (whose brain structure is unlike that of other people. người có cấu trúc não khác người khác)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 1: “or are they based on innate brain structure - what we refer to as talent? Talent can be defined as something that originates in genetic structures”, “tài năng là cấu trúc não/cấu trúc gen bẩm sinh khác biệt”, nên chọn B. A (người nhận ra mình khác người khác), C (người biểu hiện cực tốt từ nhỏ), D (người có kỹ năng cơ bản đa dạng hơn người thường) đều mâu thuẫn với bài."},{"questionNumber":28,"text":"(2) Câu 28: According to the writer, what is unclear about the findings of Gottfried Schlaug? (Theo tác giả, điều gì chưa rõ trong phát hiện của Gottfried Schlaug?)\nĐáp án: C (whether a feature of the brain is a cause or an effect of a musical skill. một đặc điểm của não là nguyên nhân hay kết quả của một kỹ năng âm nhạc)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 3: “it’s not clear if it starts out larger in people who eventually acquire AP, or if the acquisition of AP makes the planum increase in size”, “không thể xác định planum temporale lớn là nguyên nhân hay kết quả của cao độ tuyệt đối”, nên chọn C. A (phần nào của não liên quan đến kỹ năng âm nhạc cụ thể), B (kỹ năng âm nhạc nào gây thay đổi lớn nhất ở não), D (một số người có dễ học kỹ năng âm nhạc hơn không) đều mâu thuẫn với bài."},{"questionNumber":29,"text":"(3) Câu 29: According to the writer, what has been established by studies of violin players? (Theo tác giả, các nghiên cứu về nghệ sĩ vĩ cầm đã xác lập điều gì?)\nĐáp án: A (Changes may occur in the brain following violin practice. Não có thể thay đổi sau khi luyện vĩ cầm)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 4: “Studies of violin players have shown that the region of the brain responsible for controlling the movement of the left hand... increases in size as a result of practice”, “luyện tập khiến vùng điều khiển tay trái lớn lên”, tức “não có thay đổi”, nên chọn A. B (cấu trúc não của nghệ sĩ vĩ cầm thuận tay trái khác người thường), C (hình dạng bàn tay nghệ sĩ vĩ cầm do gen quyết định), D (nghệ sĩ vĩ cầm sinh ra đã có cấu trúc não đặc biệt) đều mâu thuẫn với bài."},{"questionNumber":30,"text":"(4) Câu 30: According to the writer, findings on the amount of practice done by expert musicians suggest that (Theo tác giả, các phát hiện về lượng luyện tập của nhạc sĩ chuyên nghiệp gợi ý rằng?)\nĐáp án: A (talent may have little to do with expertise. tài năng có thể ít liên quan đến chuyên môn)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 5: “the students who achieved the highest performance ratings had practised the most, irrespective of which talent group they had been assigned to, suggesting that practice does not merely correlate with achievement, but causes it”, “người biểu hiện tốt nhất luyện tập nhiều nhất, không liên quan đến nhóm tài năng”, tức “tài năng ít liên quan đến chuyên môn”, nên chọn A. B (luyện tập có thể cản trở phát triển tài năng), C (giáo viên không nhận diện được tài năng), D (chuyên môn liên quan đến chất lượng giảng dạy) đều mâu thuẫn với bài."},{"questionNumber":31,"text":"(1) Câu 31: Anders Ericsson’s work with cognitive psychology has influenced other researchers. (Công trình về tâm lý học nhận thức của Anders Ericsson đã ảnh hưởng đến các nhà nghiên cứu khác.)\nĐáp án: NOT GIVEN (không đề cập)\nGiải thích: Cả bài chỉ mô tả “nội dung và kết luận nghiên cứu của Ericsson”, không nhắc “ảnh hưởng đến các nhà nghiên cứu khác”, không có thông tin liên quan, nên xác định là NOT GIVEN."},{"questionNumber":32,"text":"(2) Câu 32: Different areas of expertise seem to have one specific thing in common. (Các lĩnh vực chuyên môn khác nhau dường như có một điểm chung cụ thể.)\nĐáp án: YES (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 6: “the emerging picture from such studies is that ten thousand hours of practice is required to achieve the level of mastery associated with being a world-class expert - in anything”, “trở thành chuyên gia đẳng cấp thế giới ở bất kỳ lĩnh vực nào đều cần 10.000 giờ luyện tập”, tức “có một điểm chung”, khớp với đề bài, nên xác định là YES."},{"questionNumber":33,"text":"(3) Câu 33: In order to be useful, practice must be carried out regularly every day. (Để có ích, luyện tập phải được thực hiện đều đặn mỗi ngày.)\nĐáp án: NOT GIVEN (không đề cập)\nGiải thích: Paragraph 6 chỉ nhắc “roughly 20 hours a week for ten years”, “mỗi tuần 20 giờ”, không nhắc “luyện tập đều đặn mỗi ngày”, không có thông tin liên quan, nên xác định là NOT GIVEN."},{"questionNumber":34,"text":"(4) Câu 34: Anyone who practises for long enough can reach the level of a world-class expert. (Bất kỳ ai luyện tập đủ lâu đều có thể đạt trình độ chuyên gia đẳng cấp thế giới.)\nĐáp án: NO (sai)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 6: “this does not address why some people do not seem to get anywhere when they practise, and why some people get more out of their practice sessions than others”, “có người luyện tập mà không tiến bộ”, tức “không phải luyện lâu là thành chuyên gia”, mâu thuẫn với đề bài, nên xác định là NO."},{"questionNumber":35,"text":"(5) Câu 35: Occasionally, someone can become an expert at a global level with fewer than 10,000 hours’ practice. (Thỉnh thoảng có người có thể trở thành chuyên gia cấp toàn cầu với dưới 10.000 giờ luyện tập.)\nĐáp án: NO (sai)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 6: “no-one has yet found a case in which true world-class expertise was accomplished in less time”, “chưa phát hiện trường hợp nào thành chuyên gia đẳng cấp thế giới trong dưới 10.000 giờ”, mâu thuẫn với đề bài, nên xác định là NO."},{"questionNumber":36,"text":"(6) Câu 36: Existing knowledge of learning and cognitive skills supports the importance of practice. (Kiến thức hiện có về học tập và kỹ năng nhận thức ủng hộ tầm quan trọng của luyện tập.)\nĐáp án: YES (đúng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 7: “The ten-thousand-hour theory is consistent with what we know about how the brain learns. Learning requires the assimilation and consolidation of information in neural tissue... increased practice leads to a greater number of neural traces”, “lý thuyết 10.000 giờ phù hợp với cơ chế học tập của não, luyện tập càng nhiều dấu vết thần kinh càng mạnh”, tức “kiến thức hiện có ủng hộ tầm quan trọng của luyện tập”, khớp với đề bài, nên xác định là YES."},{"questionNumber":37,"text":"(1) Câu 37: However, the writer points out that the young Mozart received a lot of \\___\\___ from his father. (Tuy nhiên, tác giả chỉ ra rằng Mozart thời trẻ nhận được rất nhiều _\\___\\___ từ cha ông.)\nĐáp án: E (tuition — sự chỉ dạy)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “Mozart had an expert teacher in his father, who was renowned as a teacher of musicians all over Europe”, “cha là giáo viên chuyên nghiệp, cung cấp chỉ dạy”, nên chọn E."},{"questionNumber":38,"text":"(2) Câu 38: and that the symphony he wrote at the age of \\___\\___\\_. (và bản giao hưởng ông viết năm _\\___\\___ tuổi.)\nĐáp án: D (eight — tám)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “Mozart did not write it until he was eight”, “soạn bản giao hưởng đầu tiên năm tám tuổi”, nên chọn D."},{"questionNumber":39,"text":"(3) Câu 39: was not \\___\\___ and may be of only academic interest. (không _\\___\\___ và có thể chỉ có giá trị học thuật.)\nĐáp án: A (popular — được ưa chuộng)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “this early work received little acclaim and was not performed very often”, “tác phẩm sớm phản hồi bình thường, ít biểu diễn”, tức “không được ưa chuộng”, nên chọn A."},{"questionNumber":40,"text":"(4) Câu 40: The case therefore supports the view that expertise is not solely the result of \\___\\___ characteristics. (Vì vậy trường hợp này ủng hộ quan điểm rằng chuyên môn không chỉ là kết quả của các đặc điểm _\\___\\___.)\nĐáp án: G (inherited — di truyền)\nGiải thích: Định vị ở Paragraph 8: “this does not mean that there are no genetic factors involved in Mozart’s greatness, but that inborn traits may not be the only cause”, “đặc điểm bẩm sinh/di truyền không phải nguyên nhân duy nhất”, nên chọn G."}]}]}}]}]